ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਗਰਦਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਈ ਯੋਧੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਏ ਤੇ ਹੋਰ ਡਰ ਕੇ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੂਰਜੀ ਛਾਂਵ ਵਾਲੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗੀਨ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਸਹੀ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਵਿਛੋਣੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਸੈਨਾ, ਰਥ, ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਵ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਮਤੀ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਅਸੀਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਬਣੀਆਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਪੂਰਨ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ ਜੋ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਭੌਮਾਸੁਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਜ, ਨਾ ਪ੍ਰਭੁਤਾ, ਨਾ ਸ਼ਾਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਹਰਿ ਦੀ ਅਖੰਡ ਨਿਵਾਸੀ-ਸਥਿਤੀ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਚਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੈਸ ਵਾਲੇ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅੰਗ ਰਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕੀਏ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਪੁਲਿੰਦਨੀਆਂ, ਘਾਹ-ਬੂਟੇ, ਗਾਈਆਂ ਤੇ ਗਵਾਲ-ਬਾਲ—ਸਭ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਈਆਂ ਚਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕੁੰਤੀ, ਸੁਭਦਰਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਮਾਧਵੀ, ਰਾਜ-ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੀ ਘਾਟੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਪਰਸਪਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ, ਨਾਰਦ, ਚ੍ਯਵਨ, ਦੇਵਲ, ਅਸੀਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਭਰਦਵਾਜ ਤੇ ਗੌਤਮ ਆ ਗਏ। ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਗਾਲਵ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੁਵਿਤ, ਤ੍ਰਿਤ, ਏਕਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੰਗਿਰਾ, ਅਗਸਤ, ਯਾਜ੍ਯਵਲਕਯ, ਵਾਮਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਪਾਂਡਵ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਸਮੇਤ, ਤੁਰੰਤ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਆਦਰਨੀਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ, ਆਸਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ, ਭੇਟਾਂ, ਫੁੱਲਮਾਲਾਵਾਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਦੋਂ ਧਰਮ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਚੁੱਪਚਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਲ ਕੇ ਬੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾਇਆ, ਅੱਜ ਉਹ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ—ਯੋਗੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਘੱਟ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰ-ਸਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ-ਪੱਥਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿੰਨੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਪਲ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤਾਰੇ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਮਨ—ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਉਂਦੇ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ-ਭੌਤਿਕ-ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਪ ਸਮਝਦਾ, ਪਤਨੀ-ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਜਣਯੋਗ ਮੰਨ ਕੇ, ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਪਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ—ਉਹ ਗਾਂ ਜਾਂ ਗਧੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਇਹ ਅਗਾਧ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਏ। ਲੰਮੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜ-ਪਦਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਅਸੀਂ ਵੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਮਾਹਤਮਤਾ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਛਾਦਨ ਨਾਲ ਓਹਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਕਿੰਨੇ ਅਦਭੁਤ ਹਨ! ਤੂੰ ਆਪ ਬੇਮੁੰਹ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਬੰਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਕਈ ਰੂਪ ਤੇ ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਰਜ਼ਮਈ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਤੂੰ ਸਤੋਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਦੁਸਟਾਂ ਦੀ ਦਮਨ ਲਈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖੇਡ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸਨਾਤਨ ਵੇਦਿਕ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵਰਣਾਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਪ, ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੱਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸਮਾਜ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਤੇਰਾ ਆਪ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਸ਼ਠਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ, ਸਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾ—all ਕੁਝ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਲੱਛ, ਮਿਲ ਗਏ। ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਓਹਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜੇ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਉਹ ਕਾਲ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਓਹਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤਾ ਮਨੁੱਖ, ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਮੋਹ-ਭਰਮ ਨਾਲ, ਮਨ, ਜੋ ਨਾਮ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਯਾਦ ਭੰਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਅੱਜ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਉਹ ਚਰਨ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਨਿਵਾਸੀ ਥਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਪੂਰਨ ਯੋਗੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਆਵਰਨਾਂ ਭਾਵ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਛਿਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਸਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ), ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ (ਧਰਮਰਾਜ) ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਪਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਸੁਦੇਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੰਯਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" ਤਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਪਰਮ-ਲੱਛ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਤਮ ਭਲੇ ਲਈ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਅਣਦੇਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ।