ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਲਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਾਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਕਤ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਭਗਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਅਤਿ-ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ—ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਅਜੈ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੇਵਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਗਵਤ-ਧਾਮ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭੀ ਭਗਵਤ-ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਰਧ ਵਿਚ "ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਕਥਾ" ਨਾਮਕ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਆਏ, ਤਾਕਿ ਉਹ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਰਾਮ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਮੌਰ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਬਣਾਏ। ਉੱਥੇ, ਭਾਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਵਸੁਦੇਵ, ਆਹੁਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਗਦਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸਾਂਬ, ਸੁਚੰਦ੍ਰ, ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਸਾਰਣ ਆਦਿ ਭੀ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਧੋਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਏ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਹੇ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ, ਦੇਵ-ਚਿਹਨਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗੱਜਣ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਡਦੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਨ੍ਹਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਆਪ ਭੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣ ਬੈਠ ਗਏ, ਹਲਕੇ ਛਾਂਦ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠ। ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਵੇਖੇ ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਤਸਯ, ਸੀਨ, ਕੌਸ਼ਲ, ਵਿਦਰਭ, ਕੁਰੂ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕੰਬੋਜ, ਕੈਕੇਯ, ਮਦ੍ਰ, ਕੁੰਤੀ, ਅਨਰਟ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਲੋਕ ਵੇਖੇ। ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਭੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੇ ਵੈਰੀ, ਨੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪ-ਮਿੱਤਰ, ਗੋਪਾਲ ਅਤੇ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਭੀ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਈਆਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਭੀ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਕੂੰਕੁਮ ਲੱਗੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਛੋਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਮਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸੁਆਗਤ ਤੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਭ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪ੍ਰਿਥਾ (ਕੁੰਤੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਪੇ, ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾਵੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਭਾਗੀ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸਿਆਣਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮਾਪੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਸ਼੍ਰੀ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਖਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਲਾ ਨਾ ਕਰ, ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਗ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਉਂਦਾ ਤੇ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਸਭ, ਕਂਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿੱਖਰ ਗਏ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ, ਭੈਣ, ਕੇਵਲ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਿਲ ਗਏ ਹਾਂ।” ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵਸੁਦੇਵ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅੰਬਿਕਾ-ਪੁੱਤਰ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਂਡਵ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਕੁੰਤੀ, ਸੰਜਯ, ਵਿਦੁਰ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਕੁੰਤੀਭੋਜ, ਵਿਰਾਟ, ਭੀਸ਼ਮਕ, ਮਹਾਨ ਨਗਨਜਿਤ, ਪੁਰੁਜਿਤ, ਦ੍ਰੁਪਦ, ਸ਼ਲਯ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ, ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦਮਘੋਸ਼, ਵਿਸ਼ਾਲਾਖ, ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਦ੍ਰ ਤੇ ਕੈਕੇਯ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਯੁਧਾਮਨਯੂ, ਸੁਸ਼ਰਮਾ, ਬਾਹਲਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ—ਇਹ ਸਭ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ, “ਹੇ ਭੋਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।” “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਵਿੱਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਧਰਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਵਿਭਾਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਛੂਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਸੌਂ ਕੇ, ਬੈਠ ਕੇ, ਖਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਕੇ—even ਜੇ ਘਰ ਨਰਕ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੋਣ—ਤਾਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।” ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਨੰਦ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਯਾਦਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਸਤੇ, ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਮੁੜ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ, ਸਭ ਨੇ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹਿਰਦਾ ਭਰ ਲਿਆ।