ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦਾਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੋਵੇ, ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਦਾਸੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਹਾਰ-ਰਹਿਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਖਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹੀਰੇ-ਮੋਤੀ ਵਾਲੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿਚ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਝਾਗ ਵਰਗੀਆਂ ਨਰਮ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪਲੰਗਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਡੀਆਂ, ਤੇ ਯਕ-ਪੂੰਛ ਦੇ ਪੱਖੇ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਸਨ, ਨਰਮ ਗੱਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਛਤਰੀਆਂ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਦਰਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਪਨ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਇਥੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਵਾਫ਼ਰ ਪਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਨ-ਦੌਲਤ ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਗਰੀਬ ਤੇ ਅਭਾਗਾ ਹਾਂ, ਦੌਲਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹੀ ਹੈ; ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਵੀ, ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਬਦਲ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਦਸ਼ਾਰਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ।” “ਉਹ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਮੋਢੀ ਚਿੜ੍ਹਾ ਅੰਨ ਵੀ ਉਹ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਸਾਥ ਤੇ ਸੇਵਾ ਬਣੀ ਰਹੇ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਵਾਸ, ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਲਗਨ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।” “ਭਗਵਾਨ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਚੰਭੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਭਗਤ ਨੇ, ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਜਨ ਦੇ ਪਤੀ, ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸਨੇ ਅਜੈਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਾਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਰਮ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਾਸ ਤੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਤ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਇੱਕੱਸੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, 'ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਕਥਾ', ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਵਾਰਿਕਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ, ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਨ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁੰਞਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੀ ਵਹਾਉ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਅਸਪਰਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਂ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅਕਰੂਰ, ਵਸੁਦੇਵ, ਅਹੁਕ ਤੇ ਹੋਰ ਆਏ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ—ਗਦਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸਾਂਬਾ, ਸੁਚੰਦ੍ਰਾ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਸਾਰਣ—ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਆਰਥਨਾ ਲਈ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਰਖਿਆ ਲਈ ਰਹੇ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਨੇਤਾ, ਵੀ; ਉਹ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਾਥੀਆਂ, ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਗੂੰਜਦੇ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਏ ਮਨੁੱਖ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ। ਉਹ, ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਤੇ ਕਵਚ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ; ਉਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਦਿੰਦੇ; ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੜ ਨ੍ਹਾ ਕੇ। ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਕਹਿੰਦੇ, “ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ”; ਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਖੁਦ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ। ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਨਰਮ, ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ; ਉਥੇ, ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ। ਉਹ ਮਤਸ੍ਯ, ਸ਼ੀਨ, कौशल, ਵਿਦਰਭ, ਕੁਰੂ, ਸ੍ਰੰਜਯ, ਕਾਮਬੋਜ, ਕੈਕੇਯ, ਮਦਰ, ਕੁੰਤੀ, ਅਨਰਟ ਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ। ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਵੈਰੀ, ਨਾਲ ਨੰਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪ, ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਾਲਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵੀ ਆਏ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਖਿੜ ਗਏ; ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ, ਤਵਚਾ ਖੜਕਦੀ, ਗਲੇ ਰੁਕਦੇ, ਸੁਖ ਪਾ ਲਏ। ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਈਆਂ, ਜੱਫੀ ਪਾਈ; ਕੁੰਕੁਮ ਲਗੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾਈਆਂ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਛੋਟਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੁਆਗਤ ਤੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛੇ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਰਮ ਗਏ। ਪ੍ਰਿਥਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ-ਭੈਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਪਿਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਬੈਠੀ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਿਆਰੇ ਭਰਾਵੋ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਭਾਗ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ।” “ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਇੱਧ ਤੱਕ ਕਿ ਮਾਪੇ ਵੀ, ਜਦ ਤਕਦੀਰ ਉਲਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਸ਼੍ਰੀ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋ, ਇਹ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਖਿਲੌਨੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤਾਂ-ਕਰਵਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਕਂਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਵਿਖੇ, ਪਰ ਹੁਣ, ਹੇ ਭੈਣ, ਕੇਵਲ ਤਕਦੀਰ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ।” ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਸੁਦੇਵ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ, ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਰਵੋਤਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।