ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਵੇਰੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੌਟਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਵੀ ਚਲਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਧਨ ਮਿਲਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਲੱਜਾ, ਪਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: “ਆਹ! ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉਤੇ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ, ਜੋ ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਕਿੱਥੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਧਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆ।” ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਭਰਾ-ਭਰਾ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ; ਰਾਣੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਫੜ ਕੇ, ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਦਬਾਉਣੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਜੰਨਤ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਹਨ। “ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਅਜੋਕੇ ਬਾਗ ਤੇ ਬਗੀਚੇ ਸਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਤੇ ਪੌਣਾਂ ਵਿਚ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ, ਜਲ-ਕਮਲ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਸਨ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਆਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ: “ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?” ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਗਮਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪਤੀ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਘਰ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਿਵਯਾ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗਲ ਵਿਚ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ। ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਖੰਭ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ, ਸਨ। ਉਥੇ ਦੂਧ ਦੀ ਝੱਗ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਬਿਸਤਰਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਫ਼ਿਆਂ, ਤੇ ਯਕ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਪੱਖੇ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੀਟਾਂ, ਨਰਮ ਗੱਦੇ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਛੱਜ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਦਰਾਂ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਐਮਰਲਡ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੰਪਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਨਾਰੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਆਈ ਹੈ। “ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬ ਤੇ ਨਸੀਬੋਂ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਧਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।” ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: “ਸੱਚਮੁੱਚ, ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਵੀ, ਦਿਲੋਂ ਦਿਲ, ਉਹ ਦਾਤਾ, ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਦਸ਼ਾਰਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਬਦਲ ਵਾਂਗ, ਦੇਖ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਕਿ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹਥ ਭਰ ਭੁੰਨਿਆ ਅਨ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।” ਉਹ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਸਾਥ, ਤੇ ਸੇਵਾ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਰਹੇ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਜਨ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ, ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਲਗਨ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਦਭੁਤ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਨਮਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਨ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਭਗਤ ਨੇ, ਆਸ-ਵਾਸ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਅਰਥ ਲਗਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਯਜਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਮੂਲ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੈਯਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੇਵਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੀਤਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਲਗਾ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਧਾਮ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਗਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ, ਦੂਜੇ ਅਰਧ, ਦੇ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਪਰਮ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਦੀ ਅਕਿਆਸੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ‘ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੇ ਰੋਸ ਦੀ ਕਥਾ’, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਕਿ ਸ਼ੁਭਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਬਣ ਗਏ। ਉਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅਕਰੂਰ, ਵਸੁਦੇਵ, ਅਹੁਕ ਤੇ ਹੋਰ, ਉਥੇ ਆਏ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਗਦਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸਾਂਬ ਤੇ ਹੋਰ, ਸੁਚੰਦ੍ਰ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਨੇਤਾ, ਵੀ; ਉਹ ਰੱਬੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਹਾਥੀਆਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਤੇ ਦਿਵਯਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਦਿਵਯਾ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਤ ਵਾਲੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਰਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਇਕ-ਸੁਤੰਤਰ, ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।