ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦੀਆਂ ਭੁੱਖੀਆਂ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਉਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਭਾਵਪੂਰਕ ਭੇਟ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮੰਨਿਆ। ਉਹ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਇਹ ਸਾਦੀ ਭੇਟ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਖਾਧੇ, ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦੂਜੀ ਮੁੱਠ ਚੁੱਕੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ, ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਜਗਤਾਤਮਾ, ਇਹ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਭੇਟ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਸਭ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਪਰਯਾਪਤ ਹੈ।” ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਤ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿਅਤੀਤ ਕੀਤੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ, ਹੰਸਦਾ-ਮੁਸਕਰਾਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੌਟਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਮੰਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਲਜਜਤ, ਪਰ ਆਤਮਿਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, “ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਿਰਧਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਵਾਸ਼ਾ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਤੇ ਗਰੀਬ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿੱਥੇ, ਜੋ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ! ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੱਖਾ ਝਲਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਦਬਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਨਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਕਤੀ, ਧਨ ਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹੀ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ, ‘ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।’ ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਮਾਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਸੋਨ, ਅੱਗ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਵਾਈ ਮਹਿਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ, ਚਿੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨਾਂ, ਪੂਲਾਂ ਵਿਚ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੀ। ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਮ੍ਰਿਗ ਨੈਨੀ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, ‘ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?’ ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਕੇ, ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ, ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਰਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖ ਕੇ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਹਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਫੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਨਰਮ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਟੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੇਲਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਜੀਆਂ, ਯਕਪੂਛੀ ਪੱਖੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਰਮ ਗੱਦੇ ਵਾਲੇ ਆਸਨ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਦਰਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਪਨਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੀਵੇ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੇਖੀ, ਤੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬ ਤੇ ਅਭਾਗਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਹੀ, ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਾਣੀ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਭੁੱਖੀਆਂ ਚੌਲਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।” ਉਹ ਆਰਜ਼ੂ ਕਰਦਾ, “ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਸੰਗਤ ਤੇ ਸੇਵਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।” ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, “ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਚੰਭੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨਹੀਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਨ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਭਗਤ, ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰੀ, ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਜਣ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ' ਦੇ ਇਕੱਸੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਕਥਾ' ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਚੰਗੇ ਭਾਗ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਾਰੇ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਓਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅਕਰੂਰ, ਵਸੁਦੇਵ, ਆਹੁਕ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਗਦ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸਾਂਬ, ਸੁਚੰਦਰ, ਸ਼ੁਕ, ਸਾਰਣ ਆਦਿ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਏ।