ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਲਗਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਤਿਆਗੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਦਿਖਾਏ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਸਨ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ। ਜੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ, ਪੂਰਬੀ ਦਿਸਾ ਨੂੰ ਉਪਾਸਕ ਤੇ ਉਪਾਸਯ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਲਈ, ਇਹ ਥਾਂ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਉਹ ਹੋਵੇ ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਮਤਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਸਤਰੀਆ ਦੇ ਆਸਕਤ ਜਾਂ ਕੂਮਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ, ਪਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਸਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੋਵੇ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੀ ਵਾਢ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੇ ਸੰਧਿਆ ਆਦਿ ਕਰਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਵਿਘਨ-ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ, ਮੰਡਲ ਬਣਾਵੇ ਤੇ ਉਥੇ ਹਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਨਾ ਤੇ ਦੰਡਵਤ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਨ ਸ্তুਤੀ ਕਰੇ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰੇ—"ਹੇ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਕਰਮ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਬੰਧੇ ਹੋਏ ਦਰਿਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਇਸ ਭਵਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਾਰੀਅਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਨਮਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਇਹ ਕਾਰਜ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਕਥਾਵਾਚਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਉਸਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। "ਹੇ ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਾਗਰੂਕ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਕਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ ਉਤਨਾ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੇ ਜਾਣ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਨ, ਸੰਪਤੀ, ਘਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਉੱਚਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸਥਿਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਰਤਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ, ਹਲਕਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹਵਿਸ-ਅਨੁਕੂਲ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣੇ; ਜਾਂ ਘਿਉ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਸੁਣੇ। ਜਾਂ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਰਹੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਏ; ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਵਰਤ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦਾਲਾਂ, ਸ਼ਹਿਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਨਸ਼ਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਦੋਖ, ਮੋਹ, ਤੇ ਵੈਰ—ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀਆਂ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਵਰਤ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਤਰੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਕਥਾ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰ ਸਤਰੀਆਂ, ਚੰਡਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਪਤਿਤ, ਵੇਦ-ਵਿਰੁੱਧ, ਦੋਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਵੇਦ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਬੀਮਾਰ, ਅਭਾਗੇ, ਪਾਪੀ, ਨਿਸ਼ਕੰਤਾਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਤਰੀਆਂ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਂਝ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਣ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਖੂਟ ਪੁੰਨ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਫਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਜਨਮਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।