ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਧਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ! ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਰਕਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਸ਼੍ਰੀਦਾਮਾ ਦੀ ਕਥਾ’ ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਚੈਪਟਰ, ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਤਿਆਗੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਏ—ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਨਿਗਾਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਤੋਹਫਾ ਲਿਆ ਹੋ? ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੋਹਫਾ ਵੀ ਜੇ ਭਗਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੱਡਾ ਤੋਹਫਾ ਲਿਆਵੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜੋ ਭੀ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਭਗਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਤੋਂ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।” ਭਾਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲਜਜਤ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚੋਂ ਚਿੱਡ਼ੇ ਚੌਲ ਭਗਵਾਨ ਅੱਗੇ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਲੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ। ਪਰ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬੰਦਾ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਆਪਣੀ ਭਗਤ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਉਹ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ ਜੋ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਥੈਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੱਡ਼ੇ ਚੌਲ ਕੱਢੇ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਿੱਤਰ! ਇਹ ਤੋਹਫਾ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆਇਆ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੱਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਠੀ ਚੌਲ ਖਾਧੀ, ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ! ਇਹ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਲਈ।” ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਰਾਤ ਅਚੂਤ ਦੇ ਘਰ ਖਾ-ਪੀ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਮੰਗਿਆ; ਉਹ ਲਜਜਤ ਨਾਲ ਪਰ ਘਰ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਵਾਹ! ਮੈਂ ਉਹ ਭਗਤੀ ਦੇਖੀ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਈ। ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ, ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਾਪੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿੱਥੇ, ਜੋ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਫੀ ਪਾਈ। ਮੈਂ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮਿੱਤਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮੁਲਾਇਮ ਪੱਖੇ ਨਾਲ ਝਲਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਦਬਾਏ, ਮੈਨੂੰ ਇਤਨਾ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੁਖ, ਮੁਕਤੀ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।” ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਮਾਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਲ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਲ ਅਜੀਬ ਬਾਗਾਂ, ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ, ਨੀਲੇ ਕਵਲੇ ਅਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਭੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਆਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਨਰ-ਨਾਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ?” ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਨਰ-ਨਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ-ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤ ਪਤਨੀ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਕਣਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮੋਤੀ-ਮਾਣਕਾਂ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗਾ। ਉਥੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਫੇਣ ਵਰਗੇ ਨਰਮ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬਿਸਤਰ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੇਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸੋਫੇ, ਅਤੇ ਯਕ-ਪੂੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖੇ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਆਸਣ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਲ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਸਾਫ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੰਨਾ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਤਨ ਦੀਆਂ ਦੀਵਤੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਧਨ-ਸਮਪੱਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਵੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ, ਦਾਸਾਰਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਪੂਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੁਝ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ; ਉਹ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਜਨਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰੀ, ਸਾਥ ਤੇ ਸੇਵਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।