ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਆਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੱਕੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸੀ? ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤਦ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆ ਗਿਆ—ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਜਣ ਨਾਲ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਛਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਦੀ ਦਾ ਕੰਢਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਥੱਲੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਅਸੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਝੋਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ। ਸਵੇਰੇ, ਸਾਡੇ ਆਚਾਰਿਆ ਸਾਂਦੀਪਨੀ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਆਏ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਹਿ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।" ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਤੇ ਆਪਾ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੱਚੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰੁ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਧੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਰਹੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੇਦਮਈ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਆਚਾਰਿਆ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੌਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਰਧ ਦਾ ਅੱਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, 'ਸ਼੍ਰੀਦਾਮਾ ਦੀ ਕਥਾ', ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਜੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲ ਸਨੇਹੀ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ—ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸਤਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਲਕੜ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਲਿਆ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਭੇਟ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਲਿਆਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਭੇਟ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਦੀ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝਿਝਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮਠੀ ਚੌਲ ਦੀ ਪੁੜੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਿਆ, ਚੁੱਪ ਤੇ ਲਜਜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਬੰਦਾ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੂਜਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਆਪਣੀ ਭਗਤ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਉਹ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਧੀ ਮਠੀ ਚੌਲ ਦੀ ਪੁੜੀ ਲੈ ਲਈ ਤੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" "ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਭੇਟ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਤੋਖ ਹੈ; ਇਹ ਮਠੇ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਮੁੱਠੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਇਹੀ ਭੇਟ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ।" ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਰਾਤ ਅਚੁਤ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਸਭ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਤੇ ਲਜਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਹਾਏ, ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਗ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੇਰਾ ਕੀ ਜੋ ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।" "ਮੈਂ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੱਖਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕੀਤੀ।" "ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਪੈਰ ਦਬਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ।" "ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ, ਮੁਕਤੀ, ਧਨ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਜੜ ਹੈ।" "ਜੇ ਇਹ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਧਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਮਾਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਪਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਿਲ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਿਲ ਅਦਭੁਤ ਬਾਗਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ, ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ, ਨੀਲੋਫਰ ਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਭੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਨਰ-ਨਾਰੀ, ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ—"ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?" ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਉਹ ਨਰ-ਨਾਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ—ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਭਗਤ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਲੋਚ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ, ਮਨ ਤੇ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਕੰਨਿਆ ਹੋਵੇ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ। ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹੀਰੇ-ਮੋਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।