ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਮ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਲੋਕ ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਮੀਮਾਂਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪੂਜਾ, ਸੰਤਾਨ, ਤਪस्या ਜਾਂ ਸਯਮ ਨਾਲ ਇਤਨਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੱਕੜ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗਲ ਗਏ ਸੀ?" ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆ ਗਿਆ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਈ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਹਨੇਰਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਛਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦਾ ਕੰਢਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸੀ; ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਾਂਦੀਪਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਹਿ ਲਿਆ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।" ਗੁਰੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਰਤਵ ਹੈ—ਗੁਰੂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ। "ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੋ।" ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਰਹੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਚਨ ਦੇ ਸੱਚੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ, ਸਭ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਸਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, "ਸ਼੍ਰੀਦਾਮਾ ਦੀ ਕਥਾ" ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵੁਕ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਤੋਹਫਾ ਲਿਆ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਭੇਟ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਲਿਆਈ ਹੋਏ ਦਾਨ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਭਾਵ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਭੇਟ ਸੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲਾਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੁੱਕੀ ਚੌਲ ਦੀ ਭੇਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—"ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਭਗਤ ਭਰਪੂਰ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿਰਲੇ ਧਨ ਦੇਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਸੁੱਕੀ ਚੌਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਕਹਿ ਕੇ। "ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਭੇਟ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੈ; ਇਹ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਕ ਮੁਠੀ ਚੌਲ ਖਾ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—"ਹੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਇਹ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹੀ ਸਭ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਰਾਤ ਅਚੂਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਧਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਲਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਵਾਹ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ।" "ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ, ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਾਪੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿੱਥੇ, ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ? ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਬਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪੰਖੀ ਨਾਲ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਮਲਣਾ, ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਨੇ ਇੱਦਾਂ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੇਵ ਹੋਵਾਂ।" "ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਧਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਇਹ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਸੋਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੇ ਚੌਫੇਰੇ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਲ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਲ ਅਜੋਕੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਕੁਵਰ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ, ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?" ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਜੀਵ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਭੇਟ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।