ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਆਸੂ ਆ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਇਲਾਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਗਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਆਗਤ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਖੁਦ, ਜੋ ਮਹਾਂਰਾਣੀ ਸਨ, ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ, ਮੈਲੇ-ਕੁਚੈਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਕੀਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰੇਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਇਹ ਅਵਧੂਤ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਤੇ ਨੀਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਨੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਜੱਫੀ ਪਾਈ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ। ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ?" ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਦਾ ਮਨ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਹਮ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਹੀ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਖੁਦ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ? ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹੀ ਧਰਮਕਰਤਾ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਹਾਂ। "ਜੋ ਲੋਕ ਸਹੀ ਅਰਥ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਤਪ ਜਾਂ ਸਯਮ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਲੱਕੜ ਲੈਣ ਜੰਗਲ ਗਏ?" ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਏ, ਉਥੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਰਜਦੇ ਬਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਆ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ, ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਰਾਹ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਸਵੇਰੇ, ਗੁਰੂ ਸਾਂਦੀਪਨੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਇਆਲੂ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ।" ਇਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਯਤਨਾ ਅਤੇ ਆਪਾ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ। "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਚੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ?" "ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਦੀ ਕਥਾ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਉੱਤਮ ਵੈਰਾਗੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ - ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਕਸ਼ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਭੇਟ ਲਿਆਏ ਹੋ? ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੀ ਭੇਟ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਲਿਆਈ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਭੇਟ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਭੇਟ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਹਮਣੇ ਝਿਜਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੋasted ਚੌਲ ਦੀ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੱਜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਵਾਰ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਏ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹਨ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਉਹ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚੌਲ ਵਾਲਾ ਪੋਟਲਾ ਲਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਜਿਹਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ। "ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਭੇਟ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਭੁੰਨੇ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇਕ ਮੋਢੀ ਚੌਲ ਖਾ ਲਈ, ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਚੌਲ ਲੈਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਰੋਕ ਲਿਆ। "ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਇਹ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਅਚੂਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬਿਤਾਈ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।