ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਾਨ ਹੈ, ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ?" ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੁੱਠੀਆਂ ਚਿੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਚੌਲ ਮੰਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ, "ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਾਂ?" ਉਹ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਆੰਗਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ, ਅੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਤਮਕ ਆਨੰਦ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਅਚੂਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਠਿਆ, ਆਗੇ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਲੋਟਸ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੰਸੂ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ ਅਤੇ ਯਥਾਯੋਗ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ। ਸੁਗੰਧਤ ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਗਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤ ਸਬਦ ਉਚਾਰੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਖੁਦ, ਉਸ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਿਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਰਗਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਯਕ-ਪੁੱਛੀ ਵਾਲਾ ਪੰਖਾ ਲੈ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅੰਦਰਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਅਵਧੂਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਇਸ ਅਵਧੂਤ, ਇਸ ਭਿਖਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨੀਚ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੈ?" ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਨੇ ਉਸ ਅਵਧੂਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਜਦ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਯਥਾਯੋਗ ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਕੋਈ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ?" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ, ਤੂੰ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਸੁਭਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ? ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਿਆਂ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਚਾਰਯ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਚੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ, ਪੂਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਤਪ ਜਾਂ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੱਕੜ ਲੈਣ ਜੰਗਲ ਜਾਂਦੇ ਸੀ? ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤਗੜੀ ਆੰਧੀ ਆਈ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ। ਤਕੜੀ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ, flood, ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਹ ਭਟਕਦੇ, direction ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ।" "ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਸਾਂਦੀਪਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਲੱਭਣ ਆਇਆ, ਅਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ। ਉਹ ਆਖਿਆ, 'ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।'" "ਇਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ—ਗੁਰੂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਪਾ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੱਚੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ, ਤੂੰ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਵੇ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਆਗਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ।" "ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਐਸੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਤੇਰੀ ਸੱਚੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਡਾ ਕੀ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ?" "ਹੇ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੇਦ-ਸੁਰ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਰਕਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਸ਼੍ਰੀਦਾਮ ਦੀ ਕਥਾ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਾਣਦਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਰ੍ਹਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭੂਕ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਆਖਿਆ—" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਘਰੋਂ ਕੀ ਦਾਨ ਲਿਆ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਦਾਨ, ਜੇ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਵੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਭਗਤੀ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ-ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਜਜਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਚੌਲ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦਾ, ਆਇਆ ਮਕਸਦ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਵਾਰੀ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਿਆਰ-ਭਰੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਮਹਿਮਾਨੀ ਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।