ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿ਷ਣੁਰਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਬਦਰਾਯਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਦਾ ਮਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿਤ੍ਰ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ, ਵਿਦਿਆਵਾਨ, ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ-ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ—ਭੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਕਪੜੇ ਫਟੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਫੀਕਾ ਸੀ, ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਗਰੀਬ, ਦੁਖੀ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।" ਉਸਨੇ ਅਪਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਸਰੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ, ਜਿਹੜਾ ਸਤਕਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਵਸ਼੍ਯ ਤੈਨੂੰ, ਇਕ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਉਹ ਹੁਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਜਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਚਾਹੀ ਗਈਆਂ ਵਸਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?" ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, "ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਟ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੀ ਪਤਨੀ? ਕੁਝ ਦੇਣ ਲਈ ਹੋਵੇ।" ਪਤਨੀ ਨੇ ਚਾਰ ਮੋਠੀ ਚਿਉੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੇ, ਇਕ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਦਾ, "ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਾਂ?" ਉਹ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਆੰਗਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਅਚੂਤ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉੱਠ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ-ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਬੈਠੇ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਆਪ ਪਾਣੀ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ-ਦਾਤਾ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਲਗਾਏ। ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਪਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ-ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ, ਗੰਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ, ਨੂੰ ਯਕ-ਪੁੱਛੀ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਹਿਲਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲੋਂ ਅਵਧੂਤ ਦੀ ਇੱਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। "ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਅਵਧੂਤ ਨੇ ਕੀਤਾ—ਇਹ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ, ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਿਮਨ ਹੈ?" ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਤ੍ਰ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਮ-ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ?" "ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।" "ਕਈ ਲੋਕ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲੱਕੜ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ?" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਤਿੱਖੀ ਆੰਧੀ ਆਈ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਡਰਾਉਣੀ ਗਰਜ।" "ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਹਨੇਰਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਛਾ ਗਿਆ, ਨਦੀ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਕੰਢਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਅਸੀਂ ਉਥੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਝਟਕੇ ਖਾ ਰਹੇ, ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ।" "ਸਵੇਰੇ, ਸਾਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸਾਂਦੀਪਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਲੱਭਣ ਆਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।" "ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਸਹਿ ਲਿਆ; ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ।'" "ਇਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ।" "ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੱਚੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ, ਭਗਤੀ, ਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਰਸਾਈ।