ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਕਥਾ-ਰਸ ਦੀ ਪਿਆਸ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ ਥਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪਲ ਬੈਠਣਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਉਣਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸਭ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਓ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਕਥਾ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਥਾਂ ਮਿਲੇ, ਓਥੇ ਇਹ ਕਥਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਫਾਈ, ਲੇਪਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ ਚਾਦਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਓ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਓ। ਇਸ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਓ। ਚਾਰੋ ਪਾਸਿਆਂ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਰੌਣਕ ਆ ਜਾਵੇ। ਮੰਡਪ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਗਾਓ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਥਾਵਾਚਕ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਤਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਣ; ਜਾਂ ਜੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ੍ਰੋਤਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਥਾਵਾਚਕ ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ। ਕਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਰਾਗੀ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ, ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਅਟਲ ਅਤੇ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਇਸਤਰੀ-ਆਸਕਤ ਜਾਂ ਕੁਟਿਲ ਮਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ—even ਜੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ—ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਵਾਚਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਹੋਵੇ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਡਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਆਪਣੀ ਸੰਧਿਆ ਆਦਿ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਮੰਡਲ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਤੇ ਦੰਡਵਤ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰੋ: “ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ! ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਕਰਮ ਦੀ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਧਾਰ ਲੈ ਲਓ।” ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰੀਅਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹੋ: “ਇਹ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਹੈ, ਇਹ ਖੁਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖ ਕੇ, ਕਥਾਵਾਚਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ, ਉਹਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣ ਪਾ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ: “ਹੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰੀ, ਜਾਗੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ! ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਸ ਕਰ।” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹ ਦਾ ਵਰਤ ਲਓ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਓ। ਕਥਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੋ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬੈਠੋ। ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ, ਸੰਪਤੀ, ਘਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰੱਖੋ, ਤਾਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲੇ, ਇਹ ਸਿਆਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਲਈ ਕਥਾ ਰੋਕੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਕੀਰਤਨ ਕਰਣ। ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਹਲਕਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਭੋਜਨ ਕਰੋ; ਜੋ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਵਿਸ ਭੋਜਨ ਇਕ ਵਾਰੀ ਲੈਣ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ, ਜਾਂ ਘਿਉ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਸੁਣੋ। ਹੋਰ, ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਖਾਓ; ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਖਾਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਕਥਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਨਾਰਦ! ਹੁਣ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੇ ਵਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸੁਣੋ—ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਣਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਥਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਨੂੰ ਚਣੇ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਗੰਦਾ ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ। ਵਾਸਨਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਨਸ਼ਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਪਖੰਡ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵੇਦ-ਪਾਠੀਆਂ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗੁਰੂ, ਗਾਂਵਾਂ, ਵ੍ਰਤੀ, ਇਸਤਰੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹਾਸਲ ਕਰੋ।