ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਬਣ ਕੇ, ਕਈ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਗਹਿਰੀ ਅਧ੍ਯਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਅਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਅਸੰਯਮਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਦਾ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲੀਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ: ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬੁਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਪੱਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁੱਟਾ ਮਾਰਿਆ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਨਾ ਉਠੀ ਅਤੇ ਉਹ ਲਲਕਾਰ ਉਠੇ, “ਹੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ! ਤੁਸੀਂ ਅਯੋਗ ਕਰਤਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ!” “ਹੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ੀ! ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਨੀ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਯਜਨ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।” “ਤੁਸੀਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਹੇ ਯੋਗ-ਸਵਾਮੀ; ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” “ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਰਤਾਬ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰੋ।” ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਸ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਹਿਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਸੀ, ਉਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ।” “ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ, ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੌਤ—ਸਭ ਸੱਚ ਰਹੇ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਆਤਮਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਉਕਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਜੀਵਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬਚਨ ਕਰੇ।” “ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੋਚੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਣਜਾਣੇ ਕਰਤਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਲਵਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਲਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਹੈ; ਹਰ ਯਜਨ ਸਮੇਂ ਆ ਕੇ ਸਾਡਾ ਯਗ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।” “ਹੇ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪੀਪ, ਖੂਨ, ਮਲ, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਾਸ ਵਰਗਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।” “ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ-ਭੂਮੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਿਲ ਠੀਕ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਰ੍ਹਾ ਮਹੀਨੇ ਤੀਰਥ-ਸ्नਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ—ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ—ਦੇ ਹੋਰ ਵੀਰ ਗਾਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਕਦੇ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਦੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।” “ਉਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਹੱਥ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਮਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਕੰਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ—ਇਹੀ ਅਸਲ ਬਚਨ, ਹੱਥ, ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਹਨ।” “ਉਹ ਸਿਰ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਅੱਖਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ; ਉਹ ਅੰਗ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ—ਇਹੀ ਅਸਲ ਅੰਗ ਹਨ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿ਷्णੁਰਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਬਦਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਬੋਲੇ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ—ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਫਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਭਗਤ ਪਤਨੀ, ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਕੰਗਾਲ, ਪੀੜਤ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿ ਉਠੀ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।” “ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਜੋ ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਰਾ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਗ੍ਰਹਸਥ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਣਗੇ।” “ਉਹ ਹੁਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਭੋਜਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਗਤ-ਗੁਰੂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਣਮੰਗੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੁਕਣਗੇ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਭਜਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ। “ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਟ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ? ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।” ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਮੁਠੀਆਂ ਚਿਉੜੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੇ, ਇਕ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਲੈ ਕੇ, ਵੈਦ-ਪ੍ਰਵੇਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ, ਸੋਚਦਾ, “ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਾਂ?” ਉਹ ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਣਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਅੰਧਕਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਸੌਲ੍ਹHazਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਚੁਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਖਟ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਠੇ, ਆ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਛੁਹਾਵਟ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹर्ष ਦੇ ਆਂਸੂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਖਟ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਦ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ, ਤੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਅਨੁਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੁਗੰਧੀ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਪਾਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ, ਗਾਂ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਸੁਆਗਤ ਬਚਨ ਬੋਲੇ। ਸਵੈ-ਦੇਵੀ ਨੇ, ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਫਟੇ-ਮੈਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਤੇ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੀ ਯਕ-ਪੂਛ ਵਾਲੀ ਪੱਖੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਸਤਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।