ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਾਧਵ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਤ ਨੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉੱਠ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਉਹ ਬੈਠਾ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਬੈਠੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ—ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਵੇਂ—ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਉਪਰ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਲਿਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।” ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸੁਤ, ਆਦਿ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਅਭਿਆਸ ਰਹਿਤ ਅਭਿਨੇਤਾ। ਮਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ: ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਆੜ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਲਿਨ ਦੇ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਦੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਚੋਟ ਮਾਰੀ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਚੀਕ ਪਏ, “ਹੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ! ਤੁਸੀਂ ਅਣੁਚਿਤ ਕਰਤਬ ਕੀਤਾ ਹੈ!” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਯਦੁਵੰਸ਼ੀ! ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਥਾਨ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹਤਿਆ ਕਰ ਲਈ, ਹੇ ਯੋਗ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਜੇ ਇਹ ਕਰਤਬ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਜੋ ਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਰੋ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਹਤਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਹਿਲੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਰੀਤ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ।” “ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੀ ਬਾਤ, ਤੇਰੀ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮੌਤ—ਇਹ ਸਭ ਸੱਚ ਰਹੇ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਆਤਮਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜੀਵਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰੋ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਣਜਾਣੇ ਕਰਤਬ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਲਵਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਲਾ ਨਾਂਕਾ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਆ ਕੇ ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਹੇ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਾਰੋ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪੀਪ, ਖੂਨ, ਮਲ, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਮਾਸ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਿਲ ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪੂਜਨਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀਰਤਾ ਭਰੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੰਤ ਹੈ।” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਦੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ।” “ਉਹ ਬੋਲ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਹੱਥ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਸੱਚੇ ਬੋਲ, ਹੱਥ, ਮਨ ਅਤੇ ਕੰਨ ਹਨ।” “ਉਹ ਸਿਰ ਹੀ ਸਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਅੰਗ ਹੀ ਅੰਗ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੇ, ਬਦਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਨ-ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਵਾਂਗ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਫਟੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਭਗਤ ਪਤਨੀ, ਮਲਿਨ ਚਿਹਰਾ, ਆਪਣੇ ਗਰੀਬ, ਦੁਖੀ ਪਤੀ ਕੋਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਆਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਕੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।” “ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਹੇ ਪੂਜਨਯ! ਜੋ ਸਜਣਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੁਖੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਵਧੇਰੇ ਦੌਲਤ ਦੇਵੇਗਾ।” “ਉਹ ਹੁਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਚ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਚਾਰਯ, ਜੋ ਭਗਤ ਨੂੰ ਅਣਮੰਗੇ ਵੀ ਚਾਹੀਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਰਮ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਚਿਤ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। “ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਾਨ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੀ ਲੜੀ? ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਪਤਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੁਠੀਆਂ ਚਿਊੜਾ ਮੰਗ ਕੇ, ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਸੋਚਦਾ, “ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਣ?” ਉਹ ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ, ਤਿੰਨ ਅੰਗਣੇ ਪਾਰ ਕਰ, ਅੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੇਕਰ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚੁਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਆ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਸ਼ਰੂ ਵਗਾ ਲਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਿਕਦਾਰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਹਿਕਦਾਰ ਧੂਪ, ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਸੁਪਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸੁਆਗਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲ ਆਖੇ।