ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਦਰ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਸਨੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣਾ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਪਰ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣਾ, ਜੋ ਸੁਤ ਵਰਨ ਦੇ ਸੀ, ਨਾਂ ਉਠੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ, ਬੈਠੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੀ, ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।” ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਨ ਤੇ ਅਣਸੰਯਮਤ ਹੈ, ਤੇ ਖਾਮਖਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਅਭਿਆਸਹੀਨ ਅਭਿਨੇਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ: ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਪੱਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਕਾਇਆ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ!” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਨੀ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਯਜਨ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਅਣਜਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਕਰ ਲਈ, ਹੇ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਉਪਰ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਜੋ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਾਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਿਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਹਿਲੀ ਯੁਗ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ।” “ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਹਥਿਆਰ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮੌਤ, ਸਭ ਸੱਚ ਰਹੇ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਆਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਵੈਦ ਵੀ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੀਵਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵਿਆਖਿਆਤਾ ਬਣੇ।” “ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਸੋਚੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਣਜਾਣੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਿਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਲਵਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਲਾ ਨਾਂਕਾ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਉਤਸਵ ਤੇ ਆ ਕੇ ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦਸ਼ਾਰਹ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਮਾਰੋ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪੀਪ, ਖੂਨ, ਮਲ, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਾਸ ਵਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਿਲ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਹਾਣੀ ਚਲਾਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀਰਤਾ ਭਰੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੰਤ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਣ ਸੁਣਨਾ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਦੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ?” “ਜੋ ਬੋਲੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਤੇ ਉਹ ਕੰਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਨ—ਇਹੀ ਸੱਚੀ ਬੋਲੀ, ਹੱਥ, ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਹਨ।” “ਉਹ ਮੱਥਾ ਹੀ ਮੱਥਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ; ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ; ਉਹ ਅੰਗ ਹੀ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ, ਬਦਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਬੋਲੇ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ, ਮਨੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮਤ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਤਲੀ, ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ—ਕਪੜੇ ਵੀ ਫਟੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਮੁਰਝਾਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਗਰੀਬ ਤੇ ਪੀੜਤ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਮਿਤਰ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਭਗਵਾਨ ਹਨ।” “ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੁਖੀ ਗ੍ਰਹਸਥ ਨੂੰ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇਵੇਗਾ।” “ਉਹ ਹੁਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਵਜੋਂ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੋ ਭਗਤ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਏ, ਵਸਤੂਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?” ਪਤਨੀ ਨੇ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ, ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਚਲਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, “ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੋਹਫਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਨਾਰੀ? ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।” ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਮੁਠੀਆਂ ਚਿੜ੍ਹਾ ਚਾਵਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੇ, ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਚਾਵਲ ਲੈ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਸੋਚਦਾ, “ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲੇ?” ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਆੰਗਣ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਅਚੁਤ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦਿਵਿਆ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚੁਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਖਟ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤੁਰੰਤ ਉਠੇ, ਆਏ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ, ਦੋ-ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਦੂਜਾ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ ਭਗਵਾਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਲਏ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਖਟ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਆਪ ਪਾਣੀ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਤਲ, ਅਗਰ ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।