ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਤਸੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਵਿਰਲ ਘੜੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕੱਠ, ਜਿਸਦਾ ਲਾਭ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਣੀ ਸੀ। ਇਥੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਣ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਥਾਂ ਘੱਟ ਪੈ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹਰ ਪਲ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਲਈ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਰਹਿਣ-ਬੈਠਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਕਥਾ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸੁਣਨ ਦਾ ਲਾਭ ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਇਹ ਕਥਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਫਾਈ, ਧੋਣ ਅਤੇ ਖੜੀਅਤ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸਜਾਵਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਕੋਨੇ ’ਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਉੱਚਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਮੰਡਪ ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੰਡਪ ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇ। ਮੰਡਪ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੈਠੇ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਵੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਲੜੀਵਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਲ। ਜੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਪੂਰਬ ਵਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਵਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਰਾਗੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜੇ ਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਤਰੀ-ਅਸਕਤੀ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਕੁਟਿਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਹੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ। ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਢ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਨ੍ਹਾਵੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਆਪਣੇ ਸਧਾਰਨ ਸੰਧਿਆ ਆਦਿ ਕਰਮ ਢੁਕਵੀਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਘਨ-ਵਿਨਾਸਕ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਤੇ ਦੰਡਵਤ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ: “ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਰਮ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਨੀਚ ਜੀਵ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਲਵੋ।” ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰੀਅਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ: “ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ।” “ਮੇਰੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਥਾਵਾਚਕ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: “ਹੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਕਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਸ ਕਰੋ।” ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵਰਤ ਲਓ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਰਿ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬੈਠੋ। ਧਨ, ਸਮਾਨ, ਘਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਥਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ, ਤਿੰਨ ਤੇ ਅੱਧੇ ਪਹਰਾਂ ਤੱਕ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਥਾ ਸਥਿਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਲਈ ਕਥਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਰੀਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਲਈ, ਹਲਕਾ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਭੋਜਨ ਲਓ; ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਹਵਿਸ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ ਜਾਂ ਘਿਉ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਲਾਂ ਤੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਖਾਓ; ਜੋ ਕੁਝ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਥਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀਆਂ ਨਿਯਮਾਵਲੀਆਂ ਸੁਣੋ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੋਵੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖਾਏ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਥਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਵਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਚਣ, ਸ਼ਹਿਦ, ਤੇਲ, ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਵਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਸਨਾ, ਗੁੱਸਾ, ਨਸ਼ਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਧੋਖਾ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਵੈਰ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮ ਸੁਖ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਸਕਣ।