ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਲਵਾ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਵਾ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਢਿਆ, ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਥੀ ਨੂੰ, ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲੱਖਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਗਦਾ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਸਾਂਬ ਆਦਿ ਨੇ ਸੌਭ ਦੇ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੌਭ ਦੇ ਜੰਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ گردਨਾਂ ਵੱਢ ਗਈਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦਵ ਤੇ ਸਲਵਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਭਰਿਆ ਯੁੱਧ ਸਤਾਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਧਰਮਪੁਤਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਯ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਚੇਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਾਜੇ ਜਲਦ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।" ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਦਾਰੂਕਾ ਨੂੰ ਸੌਭ ਅਤੇ ਸਲਵਾ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, "ਰਥੀ, ਮੇਰਾ ਰਥ ਤੁਰੰਤ ਸਲਵਾ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ; ਡਰ ਨਾ, ਇਹ ਸਲਵਾ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੈ।" ਦਾਰੂਕਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਰਥ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਲਵਾ, ਜਿਸਦੀ ਫੌਜ ਲਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰਥੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਆਇਆ, ਪਰ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਵਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੌਭਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਵਿੱਢਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸਲਵਾ ਨੇ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਵੱਡੀ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਸਲਵਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੂਰਖ! ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ—ਮੇਰਾ ਸਾਲਾ—ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ, ਤੇ ਤੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹ ਰਿਹਾ।" ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।" ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਵੇਖ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਵੱਡ-ਵੱਡ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਮੌਤ ਖੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ। ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਲਵਾ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਲਵਾ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਲਹੂ ਉਗਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਡੰਡਾ ਟਲ ਗਿਆ, ਸਲਵਾ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਇਆ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਰੋਦਿਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਦੇਵਕੀ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਉਹ ਆਖਿਆ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਲਵਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਮਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਕਰੁਣ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ-ਦਾਨਵ ਵੀ ਨਾ ਜਿੱਤ ਸਕੇ, ਉਹ ਸਲਵਾ ਵਰਗੇ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਲਿਜਾਏ ਗਏ? ਇਹ ਤਾਂ ਵਿੱਧੀ ਦਾ ਬਲ ਹੈ।" ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਇਹ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੌਭਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਇਆ, ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਾਂਗ ਲੈ ਕੇ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਲੈ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਬਚਾ ਲੈ, ਮੂਰਖ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਠੱਗ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢੀ, ਅਨਕਦੁੰਡੁਭੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਿਆ ਅਤੇ ਲੈ ਕੇ ਸੌਭਾ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮਮਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਲਵਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁਲ੍ਹੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਤ ਸੀ, ਨਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਿਰ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਜਾਗਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਉਸਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੌਭਾ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ, ਵਿਵੇਕ, ਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮੋਹ, ਸ਼ੋਕ ਜਾਂ ਭੈ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਪਨੇ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਲਵਾ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕਵਚ, ਧਨੁਸ਼, ਮੁਕੁਟ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਸਲਵਾ ਦੀ ਸੌਭਾ ਨਗਰੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਸੌਭਾ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਪਈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਸਲਵਾ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਲਵਾ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਬਾਂਹ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਚਕ੍ਰ ਉਠਾਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਲਵਾ ਦਾ ਸਿਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ "ਹਾਏ!" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸੌਭਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, "ਸਲਵਾ ਵਧ," ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਤੇ ਵਿਦੂਰਥ ਦਾ ਵਧ, ਅਤੇ ਸੁਤ ਦਾ ਬਲਰਾਮ ਵਲੋਂ ਸਿਰ ਵੱਢਿਆ ਜਾਣਾ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ, ਸਲਵਾ, ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਆਦਿ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਦ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਗਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰਮ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਰੱਖੀ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪੈਦਲ ਯੋਧਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਦਿਸਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗਦਾ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ, ਕਾਰੂਸ਼ ਵੰਸ਼ੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਵੱਡਾ ਭਾਗ, ਵੱਡਾ ਭਾਗ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਲਵਾ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।