ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਭਟਕਾਵੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਖਦੀ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਨਜ਼ਰੋਂ ਗਾਇਬ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ—ਇਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਸੌਭਾ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਕਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਚਿੰਘਾੜਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸ਼ਾਲਵ, ਆਪਣੀ ਸੌਭਾ ਨਗਰੀ ਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਉਥੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ। ਸ਼ਾਲਵ ਦੀ ਫੌਜ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਮਰਨਹਾਰ ਸਨ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਪਰ ਸ਼ਾਲਵ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰ ਜੰਗ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ 'ਤੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਾਲਵ ਦਾ ਮੰਤਰੀ, ਦਯੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਛਾਤੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਹਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਥੀ, ਜੋ ਧਰੂਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਥੀ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ। ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜਿਆ ਹੋਵੇ—ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਰਥੀ ਦੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਰਮ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪਾਪ ਕਰੇ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ, ਉਥੇ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵਾਂਗਾ? ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹੱਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਹਿਣਗੀਆਂ, 'ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੀ ਡਰਪੋਕੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ?'" ਰਥੀ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸੁਆਮੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ; ਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥੀ ਦੀ।" "ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੈਰੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸੀ।" ਇੱਥੇ, ਇਹ ਅਧਿਆਇ 'ਸ਼ਾਲਵ ਨਾਲ ਯੁੱਧ' ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਛੂਹਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਦਯੁਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਚੱਲੋ।" ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਦਯੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਠ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਨਾਲ ਰਥੀ ਨੂੰ, ਦੋ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ, ਤੇ ਇੱਕ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵਿੱਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਗਦਾ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਸਾਮ्बਾ ਆਦਿ ਨੇ ਸੌਭਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਸੌਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕੱਟ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਦਵ ਤੇ ਸ਼ਾਲਵ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਸੱਤਾਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਚੱਲੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਏ ਗਏ, ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਗਏ; ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਕੁਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ; ਚੇਦੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।" ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਤਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਧਰੂਕਾ ਨੂੰ ਸੌਭਾ ਤੇ ਸ਼ਾਲਵ ਦੇ ਬਾਰੇ ਆਗਾਹ ਕੀਤਾ। "ਰਥੀ, ਮੇਰਾ ਰਥ ਜਲਦੀ ਸ਼ਾਲਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਚੱਲ; ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੌਭਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹੈ।" ਧਰੂਕਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲਿਆ; ਸਾਰੇ, ਮਿਤਰ ਤੇ ਵੈਰੀ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਫੌਜ ਮੁਕਦੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰਥੀ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ਾਲਵ ਨੂੰ ਸੋਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਉਡਦੀ ਹੋਈ ਸੌਭਾ ਨਗਰੀ 'ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਵ ਨੇ ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗਾ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਬੜੀ ਅਸਚਰਜੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਜੋ ਵੀ ਜੀਵ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਖ-ਪੁਕਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼ਾਲਵ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੂਰਖ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਿਤਰ—ਮੇਰਾ ਸਾਲਾ—ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅ攀ੜੀ ਗਈ, ਤੇ ਤੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਕੀਤੀ।" "ਅੱਜ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜੈਯ ਸਮਝਦਾ, ਵਾਪਸੀ-ਰਾਹ ਤੇ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੀ ਹिम्मਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵੇਰਥ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਮੂਰਖ; ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਅਸਲ ਵੀਰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਲਵ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ; ਸ਼ਾਲਵ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਲਹੂ ਉਗਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਗਦਾ ਰੋਕੀ ਗਈ, ਸ਼ਾਲਵ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ; ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਅਚੂਤ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਨਮ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੋਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਦੇਵਕੀ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਲਵ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਲੈ ਗਿਆ।" ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬੋਲਿਆ। "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਾਮ—ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ ਅਜੈਯ ਸਨ—ਉਹ ਸ਼ਾਲਵ, ਜੋ ਛੋਟਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ? ਇਹ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ।" ਗੋਵਿੰਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿ ਸੌਭਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਾਂਗ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਭਗਵਾਨ ਹੈਂ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਮੂਰਖ!