ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ-ਓ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਚ ਤਲਵਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਕੱਪੜਾ ਪਾਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸੁੱਕਾ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਮੱਠਾ ਰੱਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਭੀਮ ਨੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੱਸ ਕੇ ਹੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹੱਸ ਪਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਸੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਲੱਜਤ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਉਥੋਂ ਉਠ ਗਿਆ ਤੇ ਗਜਹਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ "ਹਾਏ!" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ। ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ, ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—ਸੁਯੋਧਨ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ, ਜੋ ਰਾਜਸੂਯ ਮਹਾਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ। ਇਥੇ "ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼" ਨਾਮਕ ਪਚੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੀਲਾਵਾਨ, ਸਰੀਰ-ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੌਭਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਲਵ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਸ਼ਲਵ, ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਜਰਾਸੰਧ ਆਦਿ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਉਹ ਵੀ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ਲਵ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਵਚਨ ਲਿਆ: "ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਂਗਾ—ਮੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਰਖਤਾ ਵਾਲਾ ਵਚਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਝਾਪ ਭਰ ਕੇ ਨਿਗਲ ਲਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕਰੁਣਾ-ਮਯ ਅਤੇ ਊਮਾ-ਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸੌਖੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਲਵ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸ਼ਲਵ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਵਾਹਨ ਮੰਗਿਆ ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ, ਸਰਪ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੋੜ ਨਾ ਸਕਣ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ "ਤੈਥੋਂ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਮਾਇਆ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਕ ਜਾਦੂਈ ਸੌਭਾ ਨਾਂਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਲਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਵਾਹਨ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ਲਵ, ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ਲਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਮੋੜਾਂ, ਮਹਲਾਂ, ਛੱਤਾਂ, ਰਸਤੇ, ਮਜ਼ੇ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ—all ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਵਜਰ, ਸੱਪ ਤੇ ਕੰਕੜਾਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਪਈ, ਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਆੰਧੀ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਸੌਭਾ ਵਲੋਂ ਦੁਆਰਕਾ ਉੱਤੇ ਤਬਾਹੀ ਆਈ। ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਵੀਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਰਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਡਰੋ ਨਾ!" ਉਸ ਨਾਲ ਸਤ੍ਯਕੀ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਸਾਂਬ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ, ਹਾਰਦਿਕਯ, ਭਾਨੁਵਿੰਦ, ਗਦਾ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਸਰਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਤੇ ਰਥੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਫਿਰ, ਸ਼ਲਵ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਕੇਸ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ, ਦਿਵਯ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੌਭਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਲਵ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪੱਚੀਸ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਈਲ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਲਵ ਨੂੰ ਸੌ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਉਸਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ-ਦੱਸ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬ ਵੇਖਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ, ਦੋਸ਼ਮਨ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਉਹ ਜਾਦੂਈ ਸੌਭਾ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਦਿਸਦੀ, ਕਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲਈ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ। ਕਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਕਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੌਭਾ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਸ਼ਲਵ, ਆਪਣੀ ਸੌਭਾ ਤੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਦਿਸਦਾ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ। ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ, ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਲਵ ਦੀ ਫੌਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਬਰਾ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਲਵ ਦੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਯਾਦਵ ਵੀਰ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਭੱਜੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਲਵ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਦਯੁਮਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਹਾੜਿਆ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਫੱਟ ਗਈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਰਥੀ, ਜੋ ਧਾਰੂਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲੈ ਗਿਆ। ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹਾਏ, ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਹਟਾ ਲਿਆ?" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਨੇ ਕਦੇ ਜੰਗ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਅਜਿਹੇ ਰਥੀ ਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰੇ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਾਂਗਾ? ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵਾਂ? ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣਗੀਆਂ, 'ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੀ ਕਾਇਰਤਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੀ?'" ਰਥੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇਹੀ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਰਥੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਯੋਧੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰਥੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਅਚੇਤ ਹੋ ਗਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਦਾ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ ਸੀ।