ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੂਰੋਂ ਕੁਝ ਦੇਖ ਕੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਉਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਉਠੀ, ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਕismet ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਦੋ ਕੌਣ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਕੌਣ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।” ਕੁੜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਭਕਤੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਜ্ঞান ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ्य। ਹੁਣ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਆਗੂਪਣ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।” “ਹੁਣ, ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਧਨੀ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਮੈਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ—ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਗੁਰਜਰ ਵਿੱਚ—ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਕਲੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਪਰੀਤ ਧਰਮੀਆਂ ਨੇ ਆਤਮਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇ।” “ਪਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆਈ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਈ—ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਾਲੀ। ਪਰ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨੇ ਬੁੱਢੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ?” “ਇਹ ਉਲਟ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਮਾਂ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਵਾਨ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ। ਹੇ ਯੋਗ ਦੇ ਖਜਾਨਾ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਹ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹਰੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਣਗੇ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫੌਰਨ ਬੋਲਿਆ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਬੇਟੀ। ਇਹ ਯੋਗ ਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ, ਯੋਗ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਘਾਸੁਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ—ਝੂਠ ਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਤੇ ਬੁਰੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਜੋ ਹिम्मਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਥਿਰ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ।” “ਇਹ ਅਛੂਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਭਾਰ-ਵਾਹਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ; ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ, ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਹੁਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਲੋਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ; ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਨਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਕਤੀ ਵੀ ਨੱਚਦੀ ਹੈ।” “ਇੱਥੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾਪਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।” ਭਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਲੀ ਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰਾਜ ਕਿੰਜ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਕਲੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਹਰੀ ਨੇ ਦਯਾ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਅਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਬੇਟੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ, ਭਗਵਾਨ, ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਗਏ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕਲੀ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ।” “ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੌਰਾਨ ਕਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਣ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁ-ਸੰਗ੍ਰਾਹਕ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਯੋਗ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਿ-ਕਥਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਕਲੀ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ, ਬਿਨਾ ਮੂਲ ਤੇ ਸਾਰ ਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿ਷Nurਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੀ-ਜਨਮੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਪਦਾਰਥ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਿਨਾ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।” “ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ-ਧਰਮ ਹਰ ਘਰ ਤੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਫੀਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਸਤਿਕ, ਨਰਕ-ਵਾਸੀ ਲੋਕ—even ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।” “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸੇ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹਨ, ਉਹ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤਪ ਦਾ ਅਸਲ ਮੂਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਨ ਦੀ ਹਾਰ, ਲਾਲਚ, ਪਖੰਡ, ਵਿਪਰੀਤ ਧਰਮ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹਤ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਭੈਸਾਂ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸੱਚਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ—even ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ ਵੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸਲ ਸਤਿਆ ਹਰ ਥਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।” “ਪਰ ਇਹ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ; ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਲਈ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ, ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ। ਭਕਤੀ ਨੇ ਮੁੜ ਕਿਹਾ, ‘ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ!’” ਭਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਪੂਰਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਵਿਜੈ, ਵਿਜੈ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸਭ ਬੋਲੀਆਂ ਰਚਦਾ ਹੈ! ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧ੍ਰੂਵ ਨੇ ਨਿਤ-ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਭਲਾਈਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।