ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਅਨੇਕ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ, ਪਾਨ ਆਦਿ ਵੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ। ਮੁਕੁੰਦ ਵੱਲੋਂ ਇੰਜ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੁੰਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਖੀ ਸਨ, ਹੁਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ—ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਿ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ, ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਵਾਏ, ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਕਾਰਜ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜਤਾਈ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਸਹਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੰਡਵਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾੰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜ ਉਠੇ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਡੋਲ ਗਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ—ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਵੀ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਦਿ ਦੀ ਆਗਮਨ' ਵਾਲਾ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੁਲਭ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਦੇਸ਼ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ! ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਖੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੀ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਭੇਦ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਘਟਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਅਜੈ, ਹੇ ਮਾਧਵ! ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ 'ਮੇਰਾ-ਤੇਰਾ' ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਵੰਡ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ—ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ—ਚੁਣੇ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਅਾਸ, ਭਰਦਵਾਜ, ਸੁਮੰਤੁ, ਗੌਤਮ, ਅਸੀਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚ੍ਯਵਨ, ਕਣ੍ਵ, ਮੈਤਰੇਯ, ਕਵਸ਼, ਤੇ ਤ੍ਰਿਤਾ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਾਮਦੇਵ, ਸੁਮਤੀ, ਜੈਮਿਨੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪੈਲਾ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਰਗ ਤੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਵੀ ਸੱਦੇ ਗਏ। ਅਥਰਵਾ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਧੌਮ੍ਯ, ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ, ਆਸੁਰੀ, ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ, ਮਧੁਛੰਦਾ, ਵੀਰਸੇਨਾ, ਅਕ੍ਰਤਵ੍ਰਣ ਆਦਿ ਵੀ ਆਏ। ਡਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵੀ ਆਏ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਵਿਦੁਰ ਸਮੇਤ ਆਏ। ਚਾਰੋ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼੍ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦ੍ਰ—ਸਭ ਯਜਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆ ਗਏ। ਰਾਜੇ-ਮਹਾਰਾਜੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਲ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਕਰਵਾਈ। ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲਈ ਬਣੇ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕ-ਪਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਮੇਤ, ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਮਹਾਨ ਨਾਗ, ਰਿਸ਼ੀ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪੰਛੀ, ਕਿੰਨਰ, ਤੇ ਚਾਰਣ ਆਦਿ ਵੀ ਆਏ। ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਆਏ। ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਤ ਨੂੰ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ। ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਯਜਨਾ ਦੇ ਦਿਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੇ ਸਭਾ-ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਦਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਬੋਲਿਆ— ਅਚ੍ਯੁਤ, ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਥਾਨ, ਸਮੇਂ, ਧਨ ਆਦਿ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨ, ਅੱਗੇ, ਮੰਤ੍ਰ, ਸਾਂਖਯ ਤੇ ਯੋਗ—all ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਇਕੋ-ਇੱਕ, ਦੁਤੀਆ ਰਹਿਤ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈ; ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਚਲਾਉਂਦੇ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ—ਧਰਮ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ—ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਦਰ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਫਲ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਸਹਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ—'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!'। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਧੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਇੰਨਾ ਆਦਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, 'ਜੈ ਹੋ! ਨਮਨ!' ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।