ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਈ ਵਾਰੀ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆਲੁ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁਖਤ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾਵੋ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਭਗਤੀ ਜਨਮ ਲਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਨੋਂਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਵੇਖੋ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਗਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਹਯ, ਨਹੁਸ਼, ਵੇਣ, ਰਾਵਣ, ਨਰਕ ਆਦਿਕ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸਰੀਰ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸਭ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਜਨਮ-ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਵੀਕਾਰੋ ਅਤੇ ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਪਰ ਮਨ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਓ। ਸਰੀਰ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਅਲਿਪਤ ਹੋ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੋ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ, ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਰੱਖੋ; ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਓਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਪੂਜਾ, ਸਾਹਦੇਵ ਰਾਹੀਂ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਸੀ ਆਨੰਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਾਨ ਆਦਿਕ ਭੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਮੁਕੁੰਦ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਐਸੇ ਲੱਗਦੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹ। ਸੋਨੇ ਤੇ ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ, ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਗਏ ਰਾਜੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਲੋਕ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਜਰਾਸੰਧ ਭੀਮਸੇਨ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਹਦੇਵ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪೃਥਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਖੰਡਵਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਦ ਜੇਤੂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਵ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਆਂਸੂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਦਿਕ ਦੀ ਆਮਦ' ਨਾਮਕ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਜਦ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਭੀ ਜੇ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਮਹਾਨ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਪਰਮ, ਅਦ੍ਵੈਤ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ, ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨ ਤਾਂ ਮਹਿਮਾ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਨ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਪਰਭਾਵਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਜੈ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮੇਰਾ-ਤੇਰਾ' ਦਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਭੇਦ ਵਰਗੇ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਯੋਗ੍ਯ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਯੋਗ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ, ਭਰਦਵਾਜ, ਸੁਮੰਤੁ, ਗੌਤਮ, ਅਸੀਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚ੍ਯਵਨ, ਕਣ੍ਵ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਕਵਸ਼, ਤ੍ਰਿਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਾਮਦੇਵ, ਸੁਮਤੀ, ਜੈਮਿਨੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪੈਲ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਰਗ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ, ਅਥਰਵਾ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਧੌਮ੍ਯ, ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ, ਆਸੁਰੀ, ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ, ਮਧੁਛੰਦ, ਵੀਰਸੇਨ ਤੇ ਅਕ੍ਰਤਵ੍ਰਣ ਆਦਿ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਸਮੇਤ ਆਏ। ਚਤੁਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ। ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਲਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚੀਨ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨਾ ਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਕਰਵਾਈ। ਸਾਰੇ ਯਜਨਾ-ਸਾਜਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਵਰੁਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਲੋਕੇਸ਼, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ-ਗਣ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਮਹਾਨ ਨਾਗ, ਰਿਸ਼ੀ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਪੰਛੀ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਚਾਰਣ ਆਏ। ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਾਰਾਣੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਂਡੁਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਲਈ ਆਏ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਭਗਤ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਦੇਵਤੁਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸਾ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਯਜਨਾ-ਦਿਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਨੋਯੋਗ ਨਾਲ, ਪੰਡਿਤਾਂ ਅਤੇ ਸਭਾ-ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ੍ਯ ਕੌਣ ਹੈ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਤਦ ਸਾਹਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ੍ਯ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਸਥਾਨ, ਸਮੇਂ, ਧਨ ਆਦਿਕ ਹਨ।