ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਲੋਂ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਜਰਾਸੰਧ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਲੇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ, ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਕੈਦ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ-ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਚਿਹਰਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੰਵਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕੰਗਣ, ਕੰਧੇ ਦੀ ਪੱਟੀ, ਤੇ ਤਾਜ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਣਕਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਨਾਲ ਚੱਖ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋਣ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ। ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਅਬਿਨਾਸੀ, ਜੋ ਸਰਨ ਆਏਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੱਥੋਂ ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿਣ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਜ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੇ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਭਲੇ-ਚੰਗੇ ਪਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਅਸਥਿਰ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਮਿਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀ ਹੀਣ ਲੋਕ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਭੀ ਰਾਜ-ਵਿਭੂਤੀ ਦੇ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਹੀ ਸੰਪਤੀ ਤੇਰਾ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਬਲ, ਤੇਰੇ ਕਾਲ ਤੇ ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਸਾਡਾ ਗਰੂਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਆ ਗਏ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਿਰਾਜ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਇਸ ਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਰਾਹ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਦੇ ਨਾ ਭੁੱਲੀਏ। ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਸਰਨ ਆਏਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਣ ਤੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆਲੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਨੋਂ-ਮਨ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਰੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ, ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਵੇਖੋ, ਧਨ ਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਗਰੂਰ ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਹਯ, ਨਹੁਸ਼, ਵੇਣ, ਰਾਵਣ, ਨਰਕ ਆਦਿ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ—ਸਭ ਰਾਜ ਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੋ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੋੜੋ। ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵਿਆਗ੍ਰ ਰਹੋ, ਅਪਨੇ ਅਸਲੀ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੋ, ਅਟੱਲ ਸੰਗਲਪ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜੋ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ। ਸਹਦੇਵ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ-ਯੋਗ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਉੰਗਣ ਲਗਵਾਏ। ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ, ਅਨੇਕ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ, ਪਾਨ ਆਦਿ ਰਾਜਾ-ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੁਕੁੰਦ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਨੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਐਸੇ ਚਮਕਦੇ ਜਿਵੇਂ ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਿ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਮਣਕਿਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਜੋੜੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਹੋਏ ਰਾਜੇ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ। ਲੋਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਹਦੇਵ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੇਤੂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਖੀ ਹੋਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਵਾ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਦਿ ਦਾ ਆਗਮਨ' ਨਾਮਕ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੁਲਭ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।