ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੀਮ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਤ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਡਾਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਗਿਆ—ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਲੱਤ, ਰਾਨ, ਅੰਡਕੋਸ਼, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਮੋਢਾ ਸੀ; ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਇੱਕ ਬਾਂਹ, ਅੱਖ, ਭੌਂ ਅਤੇ ਕੰਨ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀਮ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਅਟੱਲ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਲੋਂ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ 'ਜਰਾਸੰਧ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਾਜੇ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਮੈਲੇ ਕੁਚੈਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਚਿਹਰੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਕੈਦ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਆਖਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕ੍ਰ ਸੀ। ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਗਲ ਵਿਚ ਮਾਲਾ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਕੜੇ, ਕਮਰ ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ ਅਤੇ ਬਾਂਹੀਆਂ ਤੇ ਬਾਜੂਬੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੋਤੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਣਮਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਸੁਆਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘਦੇ ਜਾਪਦੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਜਾਪਦੇ; ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਮਿਟ ਗਈ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹ੍ਰੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ: "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਕਾਲਮੂਰਤ, ਸਰਨ ਆਏਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਭਯਾਨਕ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਚਾ।" "ਮਧੁਸੂਦਨ! ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਸਾਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੈ। ਰਾਜ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਉਹ ਨਾਸਵੰਤ ਧਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾ ਸਮਝ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਝੂਠ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚੀ ਵਸਤੂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਨਿਦਰਤਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਉਹੀ ਧਨ ਤੇਰੀ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਸਾਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਾ ਦੇ, ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰੰਤਰ ਰੱਖੀਏ।" "ਬਾਰੰਬਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਸਰਨ ਆਏਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹਰਨ ਵਾਲੇ!" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਝ ਰਾਜੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ, ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਦਇਆਲੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ! ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡੀ ਕismet ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਕਿਵੇਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਹੈਹਯ, ਨਹੁਸ਼, ਵੇਣ, ਰਾਵਣ, ਨਰਕ ਆਦਿਕ—ਦੇਵ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ—ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਦ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਸਰੀਰ ਆਦਿਕ ਸਭ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਯਗ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" "ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰੇਸ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭੋ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਜਨਮ-ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰੋ, ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰੋ, ਪਰ ਮਨ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾਓ। ਸਰੀਰ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਅਲਗ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਲਓ, ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਤੇ ਰਹੋ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾਓ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੇ।" ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ। ਸਹਦੇਵ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਈ। ਸਨਾਨ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ, ਪਾਨ ਆਦਿ ਦਿੱਤੇ। ਮੁਕੁੰਦ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਤਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਰਥਾਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਉੱਤਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ। ਲੋਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਜਰਾਸੰਧ ਭੀਮਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਹਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇਹ ਜਿੱਤੂ ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾ ਕੇ, ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਬੜੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਕਿ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਆਂਸੂ ਵਗਾ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕੇ।