ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, “ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਥੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਉੱਚੇ ਮਨੋਰਥ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਚੁਣੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਓ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਸੀ ਜਾਤ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।” ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਹੈ, ਤੇ ਇਸਦਾ ਭਰਾ ਅਰਜੁਨ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਸਮਝ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਤਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਓ ਮੂਰਖੋ!” ਫਿਰ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ coward ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਸ਼ੌਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਥੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਜਾ ਬੈਠਾ।” “ਇਹ (ਭੀਮ) ਮੇਰੇ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਭੀਮ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਦਿੱਤੀ, ਖੁਦ ਇਕ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬਰਾਬਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆ ਮਿਲੇ। ਦੋਵੇਂ, ਜੰਗ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਿਚ, ਗਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੋੜ-ਚੋੜ ਕੇ, ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ, ਨਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਵੱਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ ਸੂਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ, ਹੱਥ, ਪਿੰਡ, ਪੈਰ, ਗੋਡੇ, ਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਜਲਦੇ ਹਾਥੀ ਲੜਦੇ ਹੋਣ। ਗਦਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ; ਤਮਾਚਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ, ਕੌਸ਼ਲ, ਤਾਕਤ, ਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਦੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ-ਲੜਦੇ, ਸਤਾਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਧਵ, ਮੈਂ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਜਰਾਸੰਧ ਦੀ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਰਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਪਾਰਥ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਭੀਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੰਗਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ। ਭੀਮ ਨੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਲੱਤ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਭੀਮ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਅਨੁਸ ਤੋਂ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਡੰਗਲ ਚੀਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਗਿਆ—ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਲੱਤ, ਪਿੰਡ, ਅੰਡ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ, ਛਾਤੀ, ਤੇ ਮੋਢਾ; ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੱਥ, ਅੱਖ, ਭੰਨ, ਤੇ ਕੰਨ। ਜਦੋਂ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ, ਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਭੂਤਪੂਰਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਲੋਂ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਰਧ ਵਿਚ, 'ਜਰਾਸੰਧ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਬਹਿਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰੇ ਤੇ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠ ਸੌ ਰਾਜੇ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ, ਗੰਦਲੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਆਏ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਚਿਹਰੇ ਸੁੱਕੇ, ਕੈਦ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਚਾਰ ਹੱਥ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਕਰੁਣ ਮੂਹ, ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਤੇ ਚਕਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕੰਗਣ, ਕਮਰਬੰਦ, ਤੇ ਬਾਂਹਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਚਮਕਦੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ। ਰਾਜੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਚੱਖਦੇ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘਿਆ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਪਾਪ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਣਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਰਾਜੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਮਰ, ਜੋ ਸਰਨ ਆਏ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ; ਸਾਨੂੰ ਰਾਖ, ਜੋ ਇਸ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ। ਮਧੁਸੂਦਨ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਖੋ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ; ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ, ਰਾਜ ਤੇ ਵਿਭਵ ਦੀ ਮਦ ਵਿੱਚ, ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਧਨ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਮਿਰਾਜ਼ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਵਿਵੇਕ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਮਦ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ, ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹੀ ਧਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੇਰੀ ਅਪਰੰਪਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਰੂਪ, ਤੇਰੇ ਦਇਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਣ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਮਿਰਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਸ਼ਟ ਤੇ ਪੀੜਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫਲ, ਇਸ ਜਨਮ ਤੇ ਬਾਅਦ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਦੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾ। ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਸਰਨ ਆਏ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।