ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸੰਯਤ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਸਾਕਾ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਥੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਨਾਮੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਮੰਗੋ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜਨੁ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੋ। ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ; ਇਸ ਦਾ ਭਰਾ ਅਰਜੁਨ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਜਾਣੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਤਾਂਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੂਰਖੋ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ, ਕਾਇਰ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਅਣਸੁਣੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਥੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਮੇਰੇ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਅਰਜੁਨ ਲੜਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਭੀਮ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਹੋਏ; ਜੰਗ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੌਕਸ, ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ, ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਦਾਵਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਦਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੋਢੇ, ਕਮਰ, ਪੈਰ, ਗੋਡੇ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਜਲਦੇ ਹਾਥੀ ਲੜਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗਦਾਵਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੀ ਚਪਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ। ਦੋਵੇਂ ਲੜਾਕੂ, ਹੁਨਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ, ਲੜਦੇ ਰਹੇ; ਕੋਈ ਵੀ ਥਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਜੰਗ ਅਣਪਛਾਣੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ-ਲੜਦੇ ਸਤਾਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਤਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮੈਂ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਨੇ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਉਪਾਏ ਸੋਚਿਆ, ਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਇਕ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦਿੱਤਾ—ਡਾਲੀ ਫਾੜ ਕੇ ਦਿਖਾਈ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਫੜਿਆ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਪਿਛਵਾੜੇ ਤੋਂ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਡਾਲੀ ਚੀਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਗਿਆ—ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪੈਰ, ਜੰਘ, ਵੱਡਾ, ਕਮਰ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਮੋਢਾ; ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਂਹ, ਅੱਖ, ਭੰਨਾ ਤੇ ਕੰਨ। ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀਮ, ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਿਯਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਵਲੋਂ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਬਹਾਤਰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, "ਜਰਾਸੰਧ ਵਧ" ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੋਲੇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਕੈਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਮੈਲੇ ਤੇ ਫਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਕੈਦ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਤਰਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਮਕਰਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸੀ; ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਕਿਰਤ, ਹਾਰ, ਕੰਗਣ, ਕਮਰਬੰਦ ਤੇ ਬਾਂਹਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਤਨ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਤੇ ਵਣਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ; ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਚੱਖ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਗਿਆ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਰਾਜੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਜਰ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਸਾਨੂੰ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਅਸੀਂ ਮਗਧੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।" "ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਜ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਧਨ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਮਿਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਬੁਧੀ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਪਹਿਲਾਂ, ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਦਯਾਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ।" "ਉਹੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਤਿ-ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਸਾਡਾ ਨਸ਼ਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਜੋ ਮਿਰਾਜ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਸ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫਲ, ਇਸ ਜਨਮ ਤੇ ਬਾਅਦ, ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹਨ।" "ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਉਪਾਏ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੀਏ, ਸਾਡੀ ਯਾਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਾ ਟੁੱਟੇ।