ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ, ਦੋਸਤ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਅਸੀਂ ਵੀ—ਇਸ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਯਜਨ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾਤ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਯਸ਼, ਧਨ, ਜਾਂ ਵਿਭਵ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਸਾਹਦੇਵ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਤਸਯ, ਕੇਕਯ ਅਤੇ ਮਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਇਹ ਵੀਰ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ—ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ—ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਹਰੀ ਨੇ ਉਹ ਉਪਾਏ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ—ਗਿਰਿਵਰਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਦਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ ਜਰਾਸੰਧ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਠੀਕ ਸਮੇਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਭੇਸ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਸੀ ਲੋਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ। 'ਰਾਜਾ, ਜਾਨੋ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਹਨ—ਅਜਿਹੇ ਯਾਤਰੀ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਓ।' ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, 'ਸਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਅਸਹਿਣਯ ਹੈ? ਬੁਰਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਅਣੁਚਿਤ ਹੈ? ਦਾਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਨਾ-ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ? ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੌਣ?' 'ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਇਆਯੋਗ ਹੈ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਰੰਤਿਦੇਵ, ਸ਼ਿਬੀ, ਬਲੀ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਬੂਤਰ—ਅਨੇਕਾਂ ਨੇ ਨਾਸਵੰਤ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।' ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਰੂਪ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਇਹ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਸਬੰਧੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਏ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ।' ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਲੀ ਦੀ ਯਸ਼, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਧਨ ਛੀਨ ਲਈ, ਪਰ ਯਸ਼ ਅਟੱਲ ਰਹੀ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਧਨ ਚਾਹ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਆ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਲੈ ਲਈ; ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਸਬਰ ਨਾਲ, ਦੇ ਦਿੱਤੀ।' 'ਕਸ਼ਤਰੀ ਸਬੰਧੀ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਰਜੁਨ, ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਚੁਣੋ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।' ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਲੜਨੁ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿਓ। ਅਸੀਂ ਰਾਜਕੁਲ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ।' 'ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ; ਇਸ ਦਾ ਭਰਾ ਅਰਜੁਨ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਸਮਝੋ।' ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਵਿਚ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮੂਰਖੋ।' 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਰਤਾ ਅਣਪੱਕੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਥੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ ਓਟ ਲੈ ਲਈ।' 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ; ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਭੀਮ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਗਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਆਪ ਵੀ ਇੱਕ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਬਰਾਬਰ ਜੋੜੇ, ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਹੋਏ; ਯੁੱਧ ਦੀ ਮੱਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਯੁਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਜਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ, ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ। ਗਦਿਆਂ ਦੀ ਟਕਰ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਟਕਰਾਉਂਦੇ। ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਗਦਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਧ, ਕਮਰ, ਪੈਰ, ਘੁੱਟ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਵੱਜ ਕੇ, ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਜਲਦੇ ਹਾਥੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋੜਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਮਜਬੂਤ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਜਦੇ; ਹੱਥ ਦੀ ਚਪੇੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦੀ। ਦੋਵੇਂ, ਕੌਸ਼ਲ, ਤਾਕਤ, ਤੇਜ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਦੇ, ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਲੜਦੇ-ਲੜਦੇ, 27 ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮੈਂ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।' ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਿੰਦ ਜਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਪਾਏ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਭੀਮ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ—ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਫਾੜ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਣ ਲਈ। ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਅਨੁਸ ਤੋਂ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਸਰੀਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਗਿਆ—ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ: ਇੱਕ ਪੈਰ, ਰਾਨ, ਅੰਡ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ, ਛਾਤੀ, ਮੋਢਾ; ਦੂਜਾ: ਇੱਕ ਹੱਥ, ਅੱਖ, ਭੌ, ਕੰਨ। ਜਦ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਵੱਡਾ ਹਲਚਲ ਹੋਈ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀਮ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਟੱਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।