ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ! ਮੈਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਯ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਕਾਰਜ ਸਾਡੀ ਖਾਤਰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਸਤਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ! ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਦੀ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਯ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ਨਾਮੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਯ ਸਾਧੂ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤਾ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਏਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੀ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਸਤੂ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਯ ਕਰ।" ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੇਰੇ ਇਹ ਭਰਾ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀਤਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਪ੍ਰਤਾਪ, ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਤਸਯ, ਕੇਕਯ ਅਤੇ ਮਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ, ਜੋ ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹੈ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਇਹ ਤਿੰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਗਿਰਿਵਰਜਾ ਪੁੱਜੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਦਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਢੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਤੇ, ਉਹ ਘਰ ਆਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਾ! ਜਾਣ ਕਿ ਦੂਰੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਮੰਗੀਏ, ਉਹ ਦੇ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਲਈ ਕੀ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਹੈ? ਅਧਰਮੀ ਲਈ ਕੀ ਅਉਚਿਤ ਹੈ? ਉਦਾਰ ਲਈ ਕੀ ਨਾ-ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ? ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਕੌਣ?" ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਮਾਂਦਾ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਰੰਤਿਦੇਵ, ਸ਼ਿਬੀ, ਬਲੀ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕੁਭਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰਤਾ ਪਾਈ।" ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਨ ਉੱਤੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਯਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਸੰਪਤੀ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਹ, ਜਾਣਦਿਆਂ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਦੇ ਬੈਠਾ।" ਜਰਾਸੰਧ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੀ ਕੰਮ ਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਜੀਊਂਦਾ ਹੋਵੇ? ਜਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਥੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਚੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਮੰਗੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਦੇ ਦੇਵਾਂ।" ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੁਲ੍ਹਾ-ਦੁਲ੍ਹਾ ਲੜਾਈ ਦਿਓ। ਅਸੀਂ ਰਾਜਕੁਲ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ! ਇਹਦਾ ਭਰਾ ਅਰਜੁਨ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਜਾਣ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤਾਂਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੂਰਖੋ!" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ! ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਅਣਡਿੱਠੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਥੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਆ ਗਿਆ। ਇਹ (ਅਰਜੁਨ) ਮੇਰੇ ਉਮਰ ਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਭੀਮ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਦਾ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਖੁਦ ਇੱਕ ਫੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਹੋਏ। ਜੰਗ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਐਵੇਂ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਨਾਚਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਟੱਕਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੋਢੇ, ਕੁਲ੍ਹੇ, ਪੈਰ, ਘੁੱਟਣ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਤੇ ਗਦਾਵਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਜਲਦੇ ਹਾਥੀ ਲੜਦੇ ਹੋਣ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਗਦਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਲੋਹੇ ਵਰਗੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਚਾਪ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ। ਦੋਵੇਂ ਵਿਰਲੇ, ਤਾਕਤ, ਦੱਖਲ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ, ਲੜਦੇ ਰਹੇ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਥੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਲੜਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਤਾਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਾਧਵ! ਮੈਂ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।