ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਾਂ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖ਼ਤਰੀਆਂ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ-ਦੂਰਲੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਮੈਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਡੀ ਵਾਸਤੇ ਯੋਗਿਆ ਕਰ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨਾਭ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵਰ ਮੰਗਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਸੇ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਥਾਂ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਵ੍ਰਿੱਖ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੈਥੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੀ ਸੁਭ ਖ਼ਿਆਤਿ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਇਹ ਭਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ। ਹੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਯਸ਼, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਤਸਿਆਂ, ਕੇਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਜੋ ਯੱਗ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਤਦ ਹਰੀ ਨੇ ਓਹੀ ਉਪਾਏ ਦੱਸੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸੇ ਸਨ। ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਇਹ ਤਿੰਨ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਦਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਮਿਹਮਾਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘਰ ਅੰਦਰ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਅਤਿਥੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਧੀਰਜਵਾਨ ਲਈ ਕੀ ਅਸਹੀ ਹੈ? ਅਧਰਮੀ ਲਈ ਕੀ ਅਣੁਚਿਤ ਹੈ? ਦਾਨੀ ਲਈ ਕੀ ਨਾ-ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ? ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੌਣ ਹੈ? ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਯੋਗਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਚਿਰ-ਸਥਾਈ ਯਸ਼ ਨਾ ਕਮਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਰੰਤਿਦੇਵ, ਸ਼ਿਬੀ, ਬਲੀ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਬੂਤਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸਥਾਈ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਰੂਪ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਹੀ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਕਾ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ। ਵਰਨਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਦੀ ਖਿਆਤਿ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਧਨੋਂ ਵੰਞਾ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬਲੀ ਕੋਲੋਂ ਧਰਤੀ ਮੰਗ ਲਈ, ਤੇ ਬਲੀ ਨੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।" ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਸ ਖ਼ਤਰੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਇਹ ਬਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਥੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਖਿਆਤਿ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਚੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਚਾਹੋ ਮੰਗ ਲਵੋ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇਵੀਂ। ਅਸੀਂ ਰਾਜਕੁਲ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ; ਇਹਦਾ ਭਰਾ ਅਰਜੁਨ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਜਾਣ।" ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਕੇ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਇਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਥੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਜਾ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਹ (ਅਰਜੁਨ) ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਭੀਮ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਬਲਵਾਨ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਦਾ ਭੀਮਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਜੋ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਗਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਐਵੇਂ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਨਾਚਣ ਵਾਲੇ ਗੋਲ-ਗੋਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਧਮਾਕਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਜਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ, ਗਦਾਵਾਂ ਕਦੇ ਮੋਢਿਆਂ, ਕਦੇ ਕੁਲ੍ਹਿਆਂ, ਪੈਰਾਂ, ਘੁੱਟਿਆਂ ਤੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਜਲਦੇ ਹਾਥੀ ਲੜਦੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਗਦਾਵਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਮਜਬੂਤ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵੱਜਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ, ਕਲਾ, ਬਲ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਯੁੱਧ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ-ਲੜਦੇ ਸਤਾਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ।