ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਾਇਆ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਲਈ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਸਭਾ ਭਵਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਫਾਲਗੁਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਯਾਤਰਾ' ਨਾਮਕ ਇਕੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਸੱਜਣਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖ਼ਤਰੀਆਂ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਸਭ ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਵੱਡੇ-ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਮੈਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ੍ਯ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪੁਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਡੀ ਵਾਸਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਤੁਰਦੇ, ਤੈਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ, ਤੇਰੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗਣ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ! ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰਾ ਪਰਿਣਾਮ ਵੇਖੇ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਕੁਰੂ ਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈਸੀਅਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।" "ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਪ ਤੇ ਪਰਾਇਆ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵਾਂਗ, ਜਿੰਨੀ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੇਰਾ ਸੰਕਲਪ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਗ੍ਯ ਸਾਧੂ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤਾ, ਮਿਤਰ, ਸਾਡੇ ਵਾਂਗੂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ, ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਤੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਗ੍ਯ ਕਰ।" "ਤੇਰੇ ਇਹ ਭਰਾ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਯਸ਼, ਧਨ, ਵੈਭਵ ਤੋਂ ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਰਾਜੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਸਾਹਦੇਵ ਨੂੰ ਦੱਖਣ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ, ਭੀਮ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਤਸ੍ਯ, ਕੇਕਯ ਤੇ ਮਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਕੋਲ ਲਿਆਏ, ਜੋ ਯਗ੍ਯ ਕਰੇਗਾ। ਜਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜੈਤੁ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ। ਤਦ, ਹਰੀ ਨੇ, ਉਦ੍ਧਵ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਉਪਾਏ ਦੱਸਿਆ। ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਾ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਦਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤੇ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਹਨ। ਜੋ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰ।" "ਧੀਰਜਵਾਨ ਲਈ ਕੀ ਅਸਹਿਣਯ ਹੈ? ਅਧਰਮੀ ਲਈ ਕੀ ਅਉਚਿਤ? ਦਾਨੀ ਤੋਂ ਕੀ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ? ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੌਣ?" "ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਰੰਤਿਦੇਵ, ਸ਼ਿਬੀ, ਬਲੀ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਬੂਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਅਸਥਾਈ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਗਏ।" ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ, ਰੂਪ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਹੀ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ, "ਇਹ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਆਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਲੀ ਦੀ ਕੀਰਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿ਷ਣੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ, ਸਾਫ ਤੇ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੀ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿ਷ਣੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਧਰਤੀ ਲੈ ਲਈ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੇ ਗਿਆ।" "ਖ਼ਤਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਆਇਆ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਨਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ? ਜਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਥੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਚਾਹੋ ਮੰਗ ਲਓ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਮਝੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੁੰਦ ਯੁੱਧ ਦਿਓ। ਅਸੀਂ ਰਾਜਕੁਲ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ; ਇਹਦਾ ਭਰਾ ਅਰਜੁਨ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਮਾਤਾ ਪਾਸੋਂ ਮਾਮਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਜਾਣ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਹੱਸ ਪਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਮੂਰਖੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਜਾ ਬੈਠਿਆ। ਇਹ (ਅਰਜੁਨ) ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਉਮਰ ਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਭੀਮ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗਦਾ ਭੀਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਆਪ ਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਬਲੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਹੋਏ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਿਜਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਚਾਂ ਵਾਂਗ ਦਾਏ-ਬਾਏ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸੀ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਟਕਰਾਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਧੁਨੀ ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੋਵੇ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਗਦਾਂ ਮੋਢਿਆਂ, ਕਮਰਾਂ, ਪੈਰਾਂ, ਗੁੱਟਿਆਂ ਤੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦੀਆਂ ਤੇ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਤਪਦੇ ਹਾਥੀ ਲੜ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਤੋੜਦੇ ਹੋਣ।