ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਾਲਿੰਦੀ, ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ, ਸ਼ੈਬਿਆ, ਨਾਗਨਜਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜੋ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾ, ਗਹਣੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ, ਸਹਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਤਿਥਿ ਦੇ ਕੇ ਬੜੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਗਨਿ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਸਭਾ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਫਾਲਗੁਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਯਾਤਰਾ' ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਤਿਆਂ, ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਗਿਓਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਸੁਣਦਿਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਮੈਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੀ ਲਈ ਇਹ ਯੱਗ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਕਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਗਣ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਤੇਰਾ ਪੂਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ। ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ 'ਆਪਣ' ਤੇ 'ਦੂਜਾ' ਦਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਸੰਕਲਪ ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ੁਭ ਯਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਸਾਧੂਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਾਂ, ਮਿਤਰਾਂ — ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਭਰਾਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਸਵਯੰ-ਇੰਦ੍ਰੀਅ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਯਸ਼, ਧਨ, ਵੈਭਵ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ — ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਨਹੀਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਖਿੜੇ ਮੁਖ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਸਾਹਦੇਵ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਭੀਮ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਤਸਿਆ, ਕੇਕੈ ਅਤੇ ਮਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਂਯੋਧੇ, ਚਾਰੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਲਈ ਬਹੁਤ ਧਨ ਲੈ ਆਏ, ਜੋ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। ਹਰਿ ਨੇ, ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਉਧਵ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ — ਤਿੰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਗਿਰਿਵਰਜਾ (ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਪਹੁੰਚੇ। ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗਏ। "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਦਿਓ।" "ਕਿਸੇ ਧੀਰ ਨੂੰ ਕੀ ਅਸਹਿਣਯ ਹੈ? ਅਧਰਮੀ ਲਈ ਕੀ ਅਣੁਚਿਤ ਹੈ? ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਕੀ ਨਾ-ਦਿਉਣਯ ਹੈ? ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਕੌਣ?" "ਜੋ ਖ਼ਤਰੀਆ, ਆਪਣੇ ਨਾਸਵਾਨ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਯਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਮਾਉਂਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਦਇਆਯੋਗ ਹੈ।" "ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਰੰਤਿਦੇਵ, ਸ਼ਿਬੀ, ਬਲੀ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਬੂਤਰ — ਕਈਆਂ ਨੇ ਨਾਸਵਾਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰਤਾ ਪਾਈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਰੂਪ, ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਦਵਾਂਗਾ।" "ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਲੀ ਦੀ ਯਸ਼, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਧਨ ਗੁਆਉਣ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰਹੀ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨ ਚਾਹ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਲੈ ਲਈ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਦਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।" "ਖ਼ਤਰੀਆ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਦ ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਚਾਹੋ, ਮੰਗੋ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਦੇ ਦਵਾਂਗਾ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿਓ। ਅਸੀਂ ਰਾਜਕੁਲ ਦੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਭੀਮਸੇਨ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ; ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਅਰਜੁਨ ਹੈ। ਮੈਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹਾਂ।" ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਹਾਸੀ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਤਾਂਹੂੰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਮੂਰਖੋ!" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਡਰਪੋਕ, ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਅਣਪੱਕੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਥੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਗਿਆ।" "ਇਹ (ਭੀਮ) ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਅਰਜੁਨ ਯੁੱਧ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਭੀਮ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਗਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਕ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਯੋਧੇ, ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਮਿਲੇ; ਜੰਗ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮੋਹਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਮੰਚ 'ਤੇ ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕ ਰਹੀ।