ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁਸਕਰਾਹਟਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਖਿੜਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਨਯੋਗ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਚੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਘਾਟ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮੋਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਘੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਉੱਚੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।” ਫੇਰ, ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਕਾਰੀਣੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਆਦਰ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਪ੍ਰਿਥਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਪੁੱਤਰ-ਵਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪੁਜਾ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਰੀਤਾਂ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੱਖੀ ਮਾਸੀ, ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਵੀ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਸ ਦੇ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ, ਸਤਿਆ, ਭਦਰਾ ਅਤੇ ਜਾਮਵਤੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲਿੰਦੀ, ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ, ਸ਼ੈਬਿਆ, ਨਾਗਨਜਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਪੜੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ, ਸਹਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟਿਕਾਇਆ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਨਿਭਾਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਅਲੌਕਿਕ ਸਭਾ ਬਣਾਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਉੱਥੇ ਰਹੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਇਥੇ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ, ਦੂਜੇ ਭਾਗ, ਦਾ ਇਕੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਯਾਤਰਾ” ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਚਾਰੋਂ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਨ, ਵਪਾਰੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਵੱਡੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਮੈਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ੍ਯ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਡੀ ਵੈਵਸਥਾ ਕਰ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਚਲਦੇ, ਤੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ, ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਗਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖੇ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਕਰਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਾਂਬਲ, ਕੁਰੂਆਂ ਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਰਯਾਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ। ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਿੰਨੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।” ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸੁਭ ਖ਼ਿਆਤਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਗ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ, ਤੇ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਸਾਹਦੇਵ ਨੂੰ ਦੱਖਣ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਪੱਛਮ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ, ਭੀਮ ਨੂੰ ਪੂਰਬ, ਮਤਸਯ, ਕੇਕਯ ਤੇ ਮਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਲਿਆ ਕੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਕੋਲ ਲਿਆਏ, ਜੋ ਯਗ੍ਯ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜਰਾਸੰਧ ਅਜੇ ਅਜੇਤ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਹਰੀ ਨੇ, ਉਹੀ ਉਪਾਏ ਦੱਸੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਧਵ ਨੇ ਦੱਸੇ ਸਨ। ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤਿੰਨੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਿਹਨ ਲੈ ਕੇ, ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਦਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਰਾਸੰਧ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਮਝ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।” ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਧੀਰਜਵਾਨ ਲਈ ਕੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ? ਅਧਰਮੀ ਲਈ ਕੀ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ? ਦਾਨੀ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ? ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਖ਼ਿਆਤਿ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਰੰਤਿਦੇਵ, ਸ਼ਿਬੀ, ਬਲੀ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਬੂਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਨਾਸਵੰਤ ਦੇ ਕੇ ਅਮਰਤਾ ਲਭ ਗਏ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਰੂਪ, ਤੇ ਤੀਰ-ਧਾਗਿਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ, ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਇਹ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਿਹਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੈਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੈ। ਬਲੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਆਤਿ ਅਜੇ ਵੀ ਚਹੁੰਫੇਲ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਜੋਂ ਆ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਲੈ ਲਈ, ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦੇ ਬੈਠਾ। ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੀ ਕੰਮ ਦਾ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਇਥੇ ਦੇਹ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਆਤਿ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਚਾਹੋ ਮੰਗੋ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੀ ਦੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।