ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧੁੰਧੁਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ੍ਰੋਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਭ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰਥ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ? ਇੱਥੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਫਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਤਰ ਕਿਉਂ ਆ ਗਿਆ? ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ।" ਹਰੀ ਦੇ ਦਾਸ ਬੋਲੇ, "ਇੱਥੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸੁਣਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਤਨਾ ਮਨਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਆਦਰਯੋਗ।" ਉਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ, ਗੰਭੀਰ ਮਨਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਮੰਤਰ 'ਚ ਸੰਦੇਹ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਅਤੇ ਮਨ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਜਪ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਅਯੋਗ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦਾਨ ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੁਟੰਬ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਿਮਰਤਾ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਧਿਆਨ—ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਕਰਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਗੋਕਰਣ, ਖੁਦ ਗੋਵਿੰਦ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲੋਕਾ ਦੇਣਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਮੁੜ ਕਥਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸੁਣਿਆ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ। ਖੁਦ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਦੇਵ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਉਤਰੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਚਜਨਿਆ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ, ਗੋਕਰਣ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੋਰ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਇਆ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘੋੜੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚੁਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਗੋਕਰਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਰਥਾਂ 'ਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੋਪਾਲ ਤੇ ਗੋਕਰਣ ਮਿਲ ਕੇ ਗੋਲੋਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਪਰਤ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਸੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਗੋਲੋਕਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿੱਧ ਪਰਾਣੀ; ਇਹ ਸਭ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਯਜਨ ਜਾਂ ਕਥਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਕਰਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਲਏ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਅਜੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ, ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤਕ ਕਠੋਰ ਤਪ, ਜਾਂ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਾਂਡਿਲਯਾ ਵੀ, ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ'। ਕੁਮਾਰ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗੇ; ਇਹ ਰਸਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੂਛਗਿੱਛ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਭਸ, ਆਸ਼ਵਿਨ, ਊਰਜਾ ਤੇ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਭੀ ਉਥੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੁਸਤ ਤੇ ਸੇਵਕ ਹੋਣ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਥਾ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਲੋਕ ਆਉਣ। ਕੁਝ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਚੂਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੂਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਜੋ ਵਿਰਾਗੀ ਹਨ, ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਭੇਜਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਲਿਖਤ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਧਰਮੀਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਇਕੱਠੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕਥਾ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਰਸ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਹੜੇ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅੰਬਰ ਰੂਪੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਣ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਥਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ; ਇੱਥੇ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੋਵੇ। ਚਾਹੇ ਤੀਰਥ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸੁਣਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਕਥਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਲੀਪਾਈ ਤੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਘਰੇਲੂ ਸਾਮਾਨ ਹਟਾ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਏ ਜਾਣ, ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਵੇ। ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੈਠਣ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣ; ਤੇ ਵਿਆਖਿਆਨਕਰਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।