ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਨਾਰਦ ਜੀ! ਇਹ ਵਡਿਆਈ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹਰਿ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਹਰਿ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲਿਆਂ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗਾਂਠ ਵੱਖਰੀ ਕਰਨੀ ਚਮਤਕਾਰਿਕ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਮਨ ਦੀ ਗਾਂਠ, ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗਾਂਠ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਥਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੈਲ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਕਰਣ ਜੀ ਕਥਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰਥ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਧੁੰਦੁਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਣ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲਈ ਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸਭ ਨੇ ਇਕਸਾਰ ਸੁਣਿਆ, ਫਿਰ ਫਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਹਰਿ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ।" ਹਰਿ ਦੇ ਸੇਵਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਫਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਹਰ ਕੋਈ ਉਤਨੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਮਨਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਤਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਆਦਰਯੋਗ!" ਉਹ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਮਨਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਿਹਾ। ਗਿਆਨ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਣਨ, ਜੋ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੰਤਰ, ਜੋ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਪ, ਜੋ ਵਿਖੰਡਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ; ਜੋ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਅਯੋਗ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਵਿਅਰਥ; ਜੋ ਦਾਨ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਅਰਥ; ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਵਿਅਰਥ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਿਮਰਤਾ, ਮਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ, ਤੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਚਿੱਤ—ਜੇ ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਇਸੇ ਜਿਹੇ ਗੁਣ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਵਾਸ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਗੋਕਰਣ! ਗੋਵਿੰਦ ਆਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਦੇਣਗੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰਿ ਦੇ ਭਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਫਿਰ ਕਥਾ ਕੀਤੀ; ਸਭ ਨੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਕਥਾ ਸੁਣੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਹਰੀ ਆਪ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਆਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੈਕਾਰ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜੀਆਂ। ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਗੋਕਰਣ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੋਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲੀ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਮੁਕਟ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਘੋੜੇ-ਪਾਲਕ ਜਾਂ ਅਛੂਤ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਗੋਕਰਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਵਾਲਾ, ਗੋਕਰਣ ਸਮੇਤ, ਗੋਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਥਾ ਸੁਣਕੇ, ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਸੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਉਸ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਸਿਧ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਸਭ, ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ: ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਹੜਾ ਚਮਕਦਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਕਰਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਲਏ, ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ, ਕਠੋਰ ਤਪ, ਲੰਬੀ ਯੋਗ-ਸਾਧਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੰਡੀਲਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਸਰਵੋਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਕੁਮਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗੇ; ਇਹ ਯਜਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਧਨ-ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੋ। ਨਭਸ, ਆਸ਼ਵਿਨ, ਉਰਜਾ ਤੇ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ; ਇਹ ਮਹੀਨੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗੋ। ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਲਾਓ, ਜੋ ਚੁਸਤ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋਣ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜੋ: ਇੱਥੇ ਕਥਾ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਸਥ ਆਉਣ। ਕੁਝ ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਚੂਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮਹਿਲਾ, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਜੋ ਵਿਰਕਤ ਹਨ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਭੇਜੋ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਇਥੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ, ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਜਥਾ ਇਕੱਠੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਵਿਰਲ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਕਥਾ ਅਨੋਖੀ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸੁਆਦ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੋ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਵੋ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਥਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ, ਫਿਰ ਵੀ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹਾਜ਼ਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ; ਇੱਥੇ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਵਿਰਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਵਸਥਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਹੈ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਵਿਧੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਮੋਖਸ਼ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।