ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਸਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ—ਉਧਵ ਆਦਿ—ਨਾਲ ਰਾਜ-ਕਾਰਜ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਦਿਸਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉੱਚੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਕਰਦੇ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਧਨ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕਰਦੇ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਦੇ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹ ਰਚਾਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਾਈ ਤੇ ਉਪਨਯਨ ਆਦਿ ਸਮਾਰੋਹ ਮਨਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ—ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ। ਕਦੇ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਗਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਕੁਆਂ, ਬਾਗ, ਮਠ ਆਦਿ ਬਣਾਕੇ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਯਜਨ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰਦੇ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲਈ ਘੁੰਮਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਕਿ, "ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਯੋਗ-ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਲੂਜ਼ਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੋਚ ਹੈ; ਇਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਹਾਰ ਗਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਹੜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੇਖੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਅਸੰਖ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਪੂਰਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਆਪ ਧਨ, ਕਾਮ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹੇ; ਨਾਰਦ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਮਾ-ਸ਼ਰਮਾ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਰੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਭਗਤੀ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗ੍ਰਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ' ਨਾਮਕ ਉਨਾਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਯ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤੇ ਕੁਕੜ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗੀਆਂ। ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਗ ਪਏ, ਤੇ ਉਹ ਮੰਦਰਾਅਰਣ ਦੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਵੈਦਰਭੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ। ਬ੍ਰਹਮ-ਮੁਹੂਰਤ ਵਿਚ, ਮਾਧਵ ਜੀ ਉੱਠੇ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਸੁਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ—ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਦਵਿੱਤੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮਕ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਨੰਦਮਈ ਲੀਲਾ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ਼ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਮ ਕੀਤੇ; ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ, ਬੋਲ ਸਧ ਕੇ। ਉਹ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮਿਤ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਦੂਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿਨ-ਦਿਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਕਪੜੇ, ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ, ਤੇ ਤਿਲ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੰਗਲ-ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ—ਇਨਸਾਨੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ। ਉਹ ਯਜਨ-ਅੱਗ ਤੇ ਦਰਪਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਗਾਂਵਾਂ, ਬੈਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪਾਨ, ਤੇ ਉੰਗਲੀਆਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪ ਵੀ ਭੋਗਦੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੂਤ ਨੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਰਥ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਦਿ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਜੋੜਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਰਥਵਾਹ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਕੀ ਤੇ ਉਧਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਮਾ-ਸ਼ਰਮਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾਉਂਦੇ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੁਧਰਮਾ ਨਾਮਕ ਸਭਾ-ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਾਇਕ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭਾ ਦੇ ਅਧਿਅਕਸ਼ ਤੇ ਨੱਚਣ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਹਾਸੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਆਏ, ਤੇ ਨਰਤਕੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਕੀਤੇ। ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਵੀਣਾ, ਮੁਰਜਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਤੇ ਝੰਝਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੱਚਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ; ਸੂਤ, ਮਗਧ ਤੇ ਭੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦਾ ਗ੍ਰਹਸਥ ਜੀਵਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਲੀਲਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਵਿਹਾਰ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ।