ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸੰਯਮਤ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਵੈਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਤੁਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ, ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ; ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਗਾਇਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਉਹ ਉਧਵਾਦਿ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਖੇਡਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਾਲ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਵਾਈ ਜਾਂ ਉਪਨਯਨ ਆਦਿ—ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੂਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਆਸ਼ਰਮ ਆਦਿ ਬਣਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲਈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ; ਇਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਲ-ਕ੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾ ਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਘੁੰਮਾਂ।" ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਵਚਨ ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ; ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ—ਪੁੱਤਰ, ਦੁ:ਖ ਨਾ ਕਰ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਵੇਖਿਆ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਅਸੀਮ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕਰੀ, ਧਨ, ਕਾਮ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚੁਣੀ ਹੋਈਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਜਜਤ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਹਰੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਗਾ, ਸੁਣ, ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਉਣੰਜੀ ਚੌਪਟੀ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ", ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਮਹਾਨ ਹੰਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੁਰਗੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਜੱਫੀ ਪਈਆਂ।" ਪੰਛੀ ਜਾਗ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੀਂਦ-ਰਹਿਤ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੰਦਰਾ ਫਾਰਸਟ ਤੋਂ ਆਈ ਹਲਕੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਵੈਦਰਭੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਜੱਫੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੂਰਤ 'ਤੇ, ਮਾਧਵ ਜੀ, ਉਠ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਕੇ, ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੋ, ਸਵੈ-ਚਮਕਦਾਰ, ਅਨਾਸ਼ਵਤ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮਕ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਨੰਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੰਯਮਤ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦੈਤ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮਤ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਦੁਧ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ, ਲਿਨਨ, ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ, ਤੇ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤਾ, ਵੱਡੇ, ਅਧਿਆਪਕ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ—ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਗਹਣਾ—ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ, ਦਿਵਯ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਉੰਗਣ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਤੇ ਆਇਨੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗਾਂ, ਬਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਵਰਗਾਂ—ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ—ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪਾਨ ਤੇ ਉੰਗਣ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਦੋਸਤਾਂ, ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਆਪ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੂਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਰਥ ਲਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਦਿ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਰਥਚਾਲਕ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਤੇ ਉਧਵਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ। ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਲਜਜਤ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ; ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਮੁਸਕਾ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਮਾਇਆ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰਾ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ।