ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰਨੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸਨ, ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਥੀ ਵਾਲੀ ਚੰਵਰ ਨਾਲ ਝਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਤੀ ਜੜਿਆ ਸੀਸ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਅਸੀਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ। ਕਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਚਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਹਮਣਯਦੇਵ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਰਾਇਣ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਮਿਤਰਤਾ ਤੇ ਦਯਾ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਤੇ ਸਭ ਉੱਤੇ ਦਯਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਜਗਤ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਉਹ ਚਰਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਅਤੇ ਉਧਵ ਜੀ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ—ਉੱਠ ਕੇ, ਅਸੀਨ ਦੇ ਕੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ। ਫਿਰ, ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਕਦ ਆਏ? ਅਸੀਂ ਅਧੂਰੇ ਲੋਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਪੂਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਫਿਰ ਵੀ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣਾ ਸੁੰਦਰ ਜਨਮ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ," ਪਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉੱਠ ਗਏ ਤੇ ਦੂਜੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਇਕ ਹੋਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਨਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਦੇ, ਪੰਜ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਆਪ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਸੰਯਮਤ ਬੋਲ ਨਾਲ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਥਾਂ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ਬਾਣੀ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ। ਕਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ; ਕਦੇ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਭੱਟਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਕਦੇ ਉਧਵ ਆਦਿਕ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ। ਕਦੇ, ਉਹ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਸ਼ੁਭ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਦੇ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ, ਮਨੋਰੰਜਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਧਰਮ, ਕਦੇ ਅਰਥ, ਕਦੇ ਕਾਮ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਥਾਂ, ਇਕੱਲੇ ਬੈਠੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਕਦੇ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ-ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹ-ਸੰਸਕਾਰੀਆਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਦੌਲਤ ਦਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ, ਵਿਦਾ, ਤੇ ਉਪਨਯਨ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਂਦੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੇਖਦੇ—ਸਭ ਲੋਕ ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਕਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀਤਾ ਲਈ ਕੂਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਆਦਿਕ ਬਣਵਾਉਂਦੇ। ਕਦੇ, ਸਿੰਧੂ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਯਦੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰਦੇ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਚ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਵ ਤੇ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਗੋਚਰ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚਰਨ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" ਕਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ فرمایا, "ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਪੁੱਤਰ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਦਿਸਦੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਅਪਾਰ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਦਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਰਾਹੀਂ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਜ਼ਵਾਨ, ਮਿਤਰਤਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ।" "ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਇਹ ਕਰਮ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਨਹੀਂ—ਗਾਉਂਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਕਤੀ, ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ, ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ, ਦੂਜੇ ਅੱਧ, ਦਾ ਉਨਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ', ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਪਰਮ ਹੰਸ ਸੰਹਿਤਾ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਅੱਗੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਫਿਰ, ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਮੁਰਗੇ ਬੋਲ ਪਏ, ਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ 'ਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਗ ਪਏ, ਮੰਦਰਾਅਰਣ ਦੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਸਤਤ ਕੀਰਤੀ ਗਾ ਰਹੇ ਹੋਣ।" "ਇਕ ਛਣ ਲਈ, ਵਿਦਰਭ ਨੰਦਿਨੀ (ਰੁਕਮਣੀ) ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਅਲਿੰਗਨ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਧਵ ਜੀ ਉੱਠੇ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਤੇ ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।" "ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਦਵਿੱਤੀਯ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਨੰਦ ਮਾਇਆ ਓਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਫਿਰ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ ਨੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ; ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸੰਯਮਤ ਬੋਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ।