ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਾਂਗ, ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਰਗੰਧੀ ਵਾਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੁਢਾਪੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਘਰ, ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਸਹਿਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਖ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਅਣਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕੇਵਲ ਕੀੜੇ, ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਾਖ। ਤਾਂ ਫਿਰ, ਐਸੇ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਐਸੇ ਨਾਸਵੰਤ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਸਥਿਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਹਰਿ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਏਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੇਵਲ ਮਰਨ ਲਈ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟਣੀ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਗੰਢ ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ—ਕਥਾ—'ਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੋਖਸ਼ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਆਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਭੀੜ ਸੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧੁੰਧੁਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਤਾ ਹਨ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ? ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ, ਫਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ।" ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਥੇ ਫਲ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸੁਣਨ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਕਰਕੇ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਤਨੀ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਜਿਹੜਾ ਆਤਮਾ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ। ਗਿਆਨ ਜੋ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਓਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਦੇਹ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਪ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਿ਷्णੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਓਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਯੋਗਵਾਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ, ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਕੁਕਰਮੀ ਪਰਿਵਾਰ—all are ruined. ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ 'ਚ ਸ਼ਰਧਾ, ਅੰਦਰ ਨਿਮਰਤਾ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ, ਤੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਧਿਆਨ—ਜੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। "ਹੇ ਗੋਕਰਨ, ਖੁਦ ਗੋਵਿੰਦ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਦੇਣਗੇ," ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਥਾ ਕੀਤੀ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸੁਣਿਆ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਖੁਦ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੜੀ ਜੈਕਾਰ ਹੋਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ, ਤੇ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਓਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਮੋਹਣੇ ਮੂਕਟ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਘੋੜੀਆਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਜਾਂ ਚੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਏ ਗਏ।