ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਓ-ਸ਼ੌਕਤ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਸਤੰਭ ਲਾਲ ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਫ਼ਰਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਲਾਪੀਸ ਲਾਜੂਲੀ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ, ਕੰਧਾਂ ਨੀਲੇ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਜਿਹੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਉੱਪਰ ਸੁੰਦਰ ਛੱਤਾਂ ਟਵਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਸੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂਆਂ ਉੱਤੇ ਮੂਲਾਂ ਅਤੇ ਦਾਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਰ ਗਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮਰਦ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ, ਪੱਟੇ, ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਜਵੇਲਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ ਪਾਈ ਹੋਈਆਂ। ਰਤ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਲਕਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਧੂਪ ਤੇ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਰਸਤਾ ਵੇਖਿਆ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਲੀ ਚਾਮਰਾ ਨਾਲ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪੰਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੁਕੁਟ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਆਮੰਤ੍ਰਣ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਰਤਾ ਹੀ 'ਬ੍ਰਾਹਮਣਯਦੇਵ' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਨਰਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਮਰਯਾਦਿਤ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸਭ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਸ਼ਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਦਾ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸਯਾਮ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੇਰੇ ਉਹ ਚਰਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਬਣੀ ਰਹੇ।" ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ। ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਉਧਵ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਉਠ ਕੇ, ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਅਣਜਾਣ ਬਣ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਦ ਆਏ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਅਸੀਂ ਅਧੂਰੇ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪੂਰਨਾਂ ਲਈ?" ਫਿਰ ਵੀ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ," ਪਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉੱਠੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੋਵਿੰਦਾ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਉਹ ਹੋਮ ਕਰਦੇ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਗਨ ਕਰਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰ ਰਹੇ। ਕੋਈ ਥਾਂ ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਨਾਲ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਵਿਲੀਨ, ਜਿੱਥੇ ਭੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਉਧਵ ਆਦਿ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਹੰਸੀ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਜਾਂ ਕਾਮ ਵਿਚ ਲੀਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਯੁੱਧ; ਕਦੇ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਜਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ-ਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ੍ਯ ਦੌਲਤ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਾ, ਉਪਨਯਨ ਆਦਿ ਵੱਡੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਮਨਾਉਂਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਗਤ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਯਗਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਧਰਮ ਲਈ ਕੂਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਮਠਾਂ ਆਦਿ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਕਦੇ ਸਿੰਧੂ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਬਲੀ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ, ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਲੂਜਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚਰਨ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਜਾਮੰਦੀ ਨਾਲ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ—ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਵੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਸੀਮ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਚਿੰਤਨ-ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਜੋ ਧਨ, ਕਾਮ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨ ਲਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਜਵਾਨ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਰੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਗਾਂਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਭਗਤੀ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ' ਨਾਮਕ ਉੱਤਰਾਰਧ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦਾ ਉਨਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੁਰਗੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਵਿਰਹ ਵਿਚ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਗ ਪਏ, ਤੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਂਦ ਰਹਿਤ ਧੁਨੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ।