ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਹਲਾਯੁਧ, ਭਗਵਾਨ ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵੈਰ ਜਾਂ ਦਵੈਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਡਰੋ ਨਾ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ।" ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਠ ਸਾਲ ਉਮਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਸ਼ਰਧਾ-ਸਮਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ, ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਭਗਵਾਨ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਿਤ ਹੋਏ, ਉਥੋਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਹਲਾਯੁਧ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰਕ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਜਿੱਤ" ਨਾਮਕ, ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਦੀ ਅਠਾਹਠੀ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਨਰਕਾਸੁਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਅਨੇਕ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਜਨਮ ਲਿਆ ਕਿ ਇਕ ਹੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਤਾ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਵਾਰਕਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਪੂਰਨ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਝੀਲਾਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਕੁਮੁਦ, ਅਤੇ ਦਿਨ-ਉਗਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉੱਚੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਨੌ ਲੱਖ ਮਹਲ ਸਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਪੰਨਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਚੌਕ, ਮੰਡੀ, ਹਾਲ, ਸਭਾ-ਭਵਨ, ਅਤੇ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਸਭ ਵਿਅਕਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਸੜਕਾਂ, ਅੰਗਣ, ਗਲੀਆਂ, ਥੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਝੰਡੇ ਤੇ ਚੁੰਨੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਹਰਿ ਦੀ ਕਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹੋਣ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਲਾਲ ਮੂੰਗਿਆਂ ਦੇ ਖੰਭੇ, ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਦੇ ਫਰਸ਼, ਨੀਲੇ ਪੁੱਖਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਟੰਗੀਆਂ ਸਨ, ਮਣਕਾਂ ਅਤੇ ਦਾਅਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਆਸਨ ਤੇ ਸੋਫੇ ਸਨ। ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਪੱਟੇ, ਪੱਗ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੀਵਤਾਂ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਛੱਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਧੂਪ ਤੇ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਮਰ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸਨ, ਰਾਣੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਾਲੀ ਚਾਮਰ ਨਾਲ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਰਮ-ਪਾਲਕ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠੇ, ਸਿਰ ਨਵਾਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਆਪ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ 'ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯਦੇਵ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਿਤ ਬੋਲ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀਏ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਸਯਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਬਣੀ ਰਹੇ।" ਇਸ ਤੋੜ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ। ਉਥੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਉਧਵ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਭਾਵਪੂਰਨ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉੱਠ ਕੇ, ਸੀਟ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਿ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਆਏ? ਅਸੀਂ ਅਧੂਰੇ ਲੋਕ, ਪੂਰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਫਿਰ ਵੀ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸੁੰਦਰ ਜਨਮ-ਕਥਾ ਦੱਸੋ।" ਪਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੋਵਿੰਦ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਜ਼ਨਾਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸੰਯਮਤ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਉਧਵ ਆਦਿ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਵਧੀਆ ਸਜੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਹੇ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਧਰਮ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। ਕਦੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੇ; ਕਦੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੱਜਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਅਚਿੰਤਯ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਮ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।