ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੂਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਇਹ ਸਨਮਾਨ, ਦਾਤਾ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਵੈਸੇ ਹੀ ਵਿਘਾਤਕ ਹਨ। ਇਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਨਿਰਲੱਜਤਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਭਲਾ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿਕ ਕੁਰੁ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਕਾਰ ਛੀਨ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕੜਵੇ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਨਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੌਦਰਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਮੰਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਸਾਂਤਿ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਯਮ ਸਜ਼ਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਲਾਠੀ।" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸਾਂਤਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ। ਪਰ ਇਹ ਮੂੜ, ਝਗੜਾਲੂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ? ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵਟ ਲਿਆਇਆ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ? ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ-ਰਜ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਕਿਰਿਤਾਂ 'ਤੇ ਸਜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਬਣੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ?" ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਭੋਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਸੀਂ ਜੁੱਤੀ ਵਾਂਗ ਹਾਂ, ਤੇ ਕੁਰੁ ਸਿਰ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਵਾਂਗ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਧਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਮੱਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੱਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਤੇ ਤੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜਿਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਹਲ ਦੇ ਨੋਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਘਸੀਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ, ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਏ। ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਕੌਰਵ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੰਬ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਰਵ-ਕਰਨ, ਸਰਵ-ਅਧਾਰ ਹੋ, ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲਯਾ ਦੇ। ਜਗਤ ਤੁਹਾਡਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਥਾਮਦੇ ਹੋ; ਤੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੂੰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਅਦਵਿਤੀਯ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ, ਵੈਰ ਜਾਂ ਇਰਖਾ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਤ੍ਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਦਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕ੍ਰਤ-ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਬਖਸ਼ੀ—'ਨਿੜਰ ਹੋ ਜਾਓ।'" ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ, ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ) ਭੇਟ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਸਮੇਤ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਲਈ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਸੁਣਾਏ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਦੀ 'ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਘਸੀਟਣ ਵਾਲੀ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਜਿੱਤ' ਨਾਮਕ ਅਠਾਹਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। --- ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਚਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਸਾਜ਼ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਨਾਰਕਾਸੁਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਕ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕੇ ਸਮੇਂ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਏ? ਇਹ ਜਾਦੂਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਕਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਪੂਰੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਝੀਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਕੁਮੁਦ, ਦਿਨ-ਉਗਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸਨ; ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਨਲ ਤੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੌ ਲੱਖ ਮਹਲ ਸਨ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਵੱਡੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਸੜਕਾਂ, ਚੌਕ, ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ; ਭਵਨ, ਸਭਾ-ਮੰਡਪ ਤੇ ਦੇਵ-ਮੰਦਰ ਇਕ-ਇਕ ਸਜੇ ਹੋਏ; ਰਾਹਾਂ, ਅੰਗਣੇ, ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਥੜੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਝੰਡੇ-ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਰ-ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ, ਹਰਿ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਦ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹੋਣ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਸੋਹਣੇ-ਸੋਹਣੇ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ, ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਦੇ ਫਰਸ਼, ਨੀਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਅਤੁੱਲ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਵਲੋਂ ਬਣੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਆਸਨ ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਦੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਮਹਲ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਪਰ ਗਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਤੇ ਨੌਕਰ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ, ਪਟਕਾ, ਪੱਗ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਸਵੈ-ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।