ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਾਲ ਦੀ ਅਟੱਲ ਚਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਅਜੀਬ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਜਮਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਹੀ ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਸੇਜ, ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਚਾ, ਪੰਖਾ, ਸੰਖ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰਾ, ਤਾਜ, ਰਾਜ-ਆਸਨ ਤੇ ਸੇਜ—all ਸਾਡੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੱਪਾਂ ਲਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਧੇ, ਅੱਜ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਗਿਆ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਕੁਰੁਆਂ ਨਾਲ—even ਇੰਦਰ ਵੀ—ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਜੋ ਦਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ, ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਸਭਿਆ ਲੋਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਿੰਦਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚੁਤ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਮੁਸ਼ਕਿਲੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਯੋਗ, ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲ ਪਏ। ਇਹ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁਬੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਉਨਾਂ ਲਈ ਸੰਯਮ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਲਾਠੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਕੇ। ਪਰ ਇਹ ਮੂੜ, ਝਗੜਾਲੂ, ਬੁਰੇ ਲੋਕ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਦੇ ਤੇ ਨਿੰਦਕ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਗਲਤ ਹੋਏ। ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਪਾਲ ਵੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਰਾਜ-ਆਸਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ? ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਵਰਖ ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਰਾਜ-ਆਸਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ-ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਸਾਮਗਰੀ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਅਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ? ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਦੇ ਤਾਜ ਝਲਦੇ ਹਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਰਾਜ-ਆਸਨ ਕਿਸ ਲਈ? ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜੁੱਤੀ ਵਾਂਗ, ਕੁਰੁਆਂ ਤਾਜ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹਨ। ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸਿੱਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਧਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਮੱਤਵਾਲੇ ਤੇ ਕਰੜੇ ਹਨ? ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਰੁਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਂਗਾ!" ਉਹ ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਪਏ। ਹਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਸ਼ਹਿਰ, ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਘੂਮਣ ਵਾਲੀ ਨੌਕ ਵਿਚ, ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਡਰ-ਹੜਕ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕੁਰੁਆਂ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਆਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਉ, ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਤੇ ਗਲਤ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹਾਂ।" ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਧਾਰ ਦੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਤੇ ਲਯ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਤਾਜ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋ; ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਜਦ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬਚਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਗੁੱਸਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਉਣ ਲਈ ਹੈ, ਨਫਰਤ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਤਵ ਗੁਣ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ; ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਯਿਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੱਤੀ—"ਡਰੋ ਨਾ।" ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗਲ-ਪਟੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਾਸੀਆਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ—ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵੁਹੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਹਲਾਯੁਧ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਕੁਰੁਆਂ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉੱਚਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਦੀ ਅਠਠਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, "ਸੰਕਰਸ਼ਨ ਦੀ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਿੱਤ," ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਨਰਕਾਸੁਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਈ ਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਕਿ, ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਗ-ਬਾਗੀਚੇ ਪੂਰੀ ਫੁੱਲ-ਵਾਲ਼ੀ ਵਿਚ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਝੀਲਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਜਲ-ਕੁੰਭੀ, ਦਿਨ-ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਘਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੰਸ ਤੇ ਬਗਲੇ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਨੌ ਲੱਖ ਮਹਲ—ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ, ਵੱਡੇ ਪਨ੍ਹੇ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ—ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਰਸਤੇ, ਚੌਕ ਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਸੁੰਦਰ ਹਾਲ ਤੇ ਸਭਾ-ਕਮਰੇ, ਦੇਵ-ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਸਤੇ, ਆੰਗਣ, ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਝੰਡੇ-ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ। ਅੰਦਰ, ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰੇ, ਸਭ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਿਤ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਟਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੋਵੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸੋਹਣੇ ਸਜੇ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜੋ ਸ਼ੌਰੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ।