ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉੱਧਵ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਮ (ਬਲਰਾਮ) ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਿਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਮਸਤਕ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਸੁਣੀ, ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਰਭੀਤ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਕਿ, "ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਣ, ਤੁਸੀਂ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।" "ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਹਰਾਕੇ ਬਾਂਧ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਸਹਿਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ! ਕਾਲ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਉੱਤਮਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਮੋੜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਸੌਣ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਪੰਖਾ, ਚੌਵਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ, ਮੋੜ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਆਸਨ-ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ! ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲੇ, ਅਸੀਂ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਅਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਹੁਕਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਜੇ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਵੀ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਲੈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵੇ।" ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਸਭਿਆ ਲੋਕ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ।" ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੰਦਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾ-ਸਿਧਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। "ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਲਾਠੀ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਮੂਰਖ, ਝਗੜਾਲੂ, ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ? ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਵ੍ਰਿਖ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ? ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਮੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਭ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸਦੇ ਲਈ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਕਿੱਥੇ?" "ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ। ਜਿਹੜੇ ਧਨ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁੱਖੀਆਂ ਤੇ ਬੇਤੁਕੀ ਗੱਲਾਂ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!" ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਂਗ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਮਾਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਡੁੱਬਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ, ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸ਼ ਲਿਆ ਤੇ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਿਫ਼ਤ ਲਈ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੰਬ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਭੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਦਾ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਤ ਕਾਰਨ ਹੈਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਗਤ ਤੇਰਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਖੇਡਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਥਾਮਦਾ ਹੈਂ; ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੂੰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਰਿਫ਼ਤ ਲਈ ਆਏ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕੰਬਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਡਰੋ ਨਾ।' " ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਜੋਂ ਸਠ ਸਾਲ ਦੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ। ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਹੂ ਨਾਲ, ਦੋਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਪਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉੱਚਾ ਖੜਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, 'ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਹਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਜਿੱਤ' ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਚਰਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਨਰਕਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।