ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ, ਜੋ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧੰਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਤਿ ਪਾਵਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਥਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਪਾਪ ਚਾਹੇ ਨਮੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ, ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬੋਲਣ, ਸੋਚਣ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸੁਣਨ ਉਹਨਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪਾਲਿਆ, ਮੋਟਾ-ਤਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਦੁੰਗਧੀ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਘੜਾ। ਇਹ ਬੁੱਢੇਪੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਘਰ, ਦੁਖੀ, ਭਰਨ ਔਖਾ, ਸਹਿਣ ਔਖਾ, ਵਿਗਾੜਿਆ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀੜਿਆਂ, ਮੈਲ ਅਤੇ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਸ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਕਦੇ ਚਿਰਸਥਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸਵੇਰੇ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪਰ ਜੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਹੀ ਹਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹੀ ਇਕ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਜਲ ਦੀਆਂ ਬੁੱਲਬਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜਨਮ ਕੇਵਲ ਮੌਤ ਲਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਗੰਢ ਵੰਡਣਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਿਲ ਦੀ ਗੰਢ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣ ਕੇ ਵੰਡਣੀ, ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਦਿਲ ਦੀ ਗੰਢ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ—ਕਥਾ ਵਿੱਚ—ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਗੋਕਰਨ ਜੀ ਇਹ ਸਭ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧੁੰਦੁਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬੋਲੇ: "ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਹਨ; ਫਿਰ ਸਭ ਲਈ ਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਜਦ ਸਾਰੇ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਫਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ।" ਹਰੀ ਦੇ ਦੂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਫਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸੁਣਨ ਦੇ ਢੰਗ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਸਭ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਸਭ ਨੇ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਹੜਾ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਧਿਆਨ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿਗੜੇ ਤਾਂ ਜਪ ਭੀ ਵਿਅਰਥ। ਜੋ ਥਾਂ ਵਿ਷्णੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ; ਜੋ ਦਾਨ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ; ਅਤੇ ਕੁਲ ਕੁਕਰਮ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅੰਦਰ ਨਿਮਰਤਾ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ, ਤੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਧਿਆਨ—ਜੇ ਇਹ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਗੋਕਰਨ, ਖੁਦ ਗੋਵਿੰਦ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਦੇਣਗੇ," ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਮੁੜ ਕਥਾ ਕੀਤੀ; ਸਭ ਨੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਸੁਣਿਆ। "ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ।" ਖੁਦ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਆ ਗਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੈਕਾਰ ਦੇ ਸੁਰ ਉਠੇ। ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਸਾਤੀ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਨੀਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਮੁਕੁਟ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚੁੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਰਥਾਂ 'ਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਉਹ ਗਵਾਲਾ ਤੇ ਗੋਕਰਨ ਗਏ; ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਸੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਹੀ ਸਿੱਧ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਉਥੇ ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ: ਕਥਾ ਦੀ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਕੇਹੜਾ ਚਮਕਦਾਰ ਫਲ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਕੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੀ ਲਏ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਯੋਗ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖਿ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ, ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਭੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਹੁਣ ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: "ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਕਥਾ ਦੀ ਵਿਧੀ।" ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ; ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਸਜਣਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਪੁੱਛੋ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰੋ।