ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ ਸੰਭਲ ਕੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੰਬ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਥ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰ ਨੇ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਇੱਕ ਨੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਸੰਬ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਰਥ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਕੁਰੁ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ, ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁਰੁਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਕੁਰੁਆਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਵਾਦ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਂਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਗਿਆ। 'ਗਜਹਵਯਾ' ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਬਾਹਰੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਖੇਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ, ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਸਭ ਨੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਊ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੀ ਖੇਰ-ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। "ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਡਰ-ਚਿੰਤਾ ਸੁਣੋ ਤੇ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਬਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਬੀਰਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਗੇ ਸਨ। "ਅਹਾ! ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ।" "ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨੀ, ਸਾਂਝੀ ਸੇਜ, ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ ਪੰਖਾ, ਚੰਵਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ, ਤਾਜ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਸੇਜ, ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਸਾਡੇ ਅਣਡਿੱਠੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।" "ਬਸ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ, ਦਾਤਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ; ਉਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇੰਦਰ ਵੀ, ਕੁਰੁਆਂ-ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੀਨ ਸਕਦੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ।" ਬਾਦਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਕਾਰ, ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਨ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਸਭਿਆ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। "ਇਹ ਮੰਦੇ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਲਾਠੀ।" "ਅਹਾ! ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਯਾਦਵਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਕੇ।" "ਇਹ ਮੱਤ-ਹੀਣ, ਝਗੜਾਲੂ, ਮੰਦੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਉਣਗਲ ਕਰਦੇ ਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ।" "ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਮਹਾਂ-ਪ੍ਰਭੂ, ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅੰਧਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ?" "ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ?" "ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਸਭ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ?" "ਜਿਸ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਸਭ ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤਾਜ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਮੰਨਦੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮੈਂ, ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ—ਉਸ ਲਈ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਕਿੱਥੇ?" "ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਭੋਗਦੇ ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਜੁੱਤੀ, ਤੇ ਕੁਰੁ ਤਾਜ ਵਰਗੇ।" "ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸਿੱਖਾ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਜੋ ਧਨ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਖਰਾਬ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ?" ਗੁੱਸੇ 'ਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ!" ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਾਂਗ, ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਘਸੀਟਿਆ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ। ਸ਼ਹਿਰ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟਿਆ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ; ਕੌਰਵਾਂ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਡਰ-ਘਬਰਾਹਟ ਚ ਪੈ ਗਏ। ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕੌਰਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੰਬ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਏ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਸਾਰੇ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਡੀ ਭੁੱਲ ਮਾਫ ਕਰ, ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਹੀ, ਆਧਾਰ ਰਹਿਤ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਜਗਤ ਤੇਰਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਤੂੰ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਹੀ, ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰਾਂ ਤੇ, ਤਾਜ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੇਡ-ਖੇਡ 'ਚ ਥਾਂ ਰੱਖਦਾ; ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਗਤ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ, ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯ।" "ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ, ਨਫ਼ਰਤ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ।" "ਨਮਸਕਾਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਅਵਿਨਾਸੀ; ਜਗਤ ਦੇ ਰਚੈਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦੇ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਡਰੇ, ਵਿਰਲੇ, ਤੇ ਸ਼ਰਣ ਆਏ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਡਰੋ ਨਾ।" ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਸਠ-ਸਾਲਾ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਬਾਰਹ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ।