ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਕਈ ਕੁਰੁ ਯੋਧੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ, "ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!" ਆਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਸੁਤ, ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਕਰਨਾ ਸਮੇਤ ਛੇਵੇਂ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਤੇ ਇਕਠੇ ਵੀ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਚਾਰ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵੱਧੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰਥਹੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਰਥ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਕਵਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤ ਗਏ। ਜਦ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁਰੁਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਮ (ਬਲਰਾਮ) ਜੀ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ-ਬੁਝਾ ਕੇ, ਕੁਰੁਆਂ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਫੁਟ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਡੇ-ਵਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਗਜਾਧਵਜ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਬਾਹਰੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ। ਸਭ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਨਿਰਭੀਕ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਆਖਿਆ, "ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਪਰ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਸਹਿ ਲਿਆ।" ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਕਾਲ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੈਠਦੇ, ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਚਾ, ਚਵਰ, ਸ਼ੰਖ, ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ, ਤਾਜ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਵਿਛੌਣਾ ਭੁਗਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰ ਕੇ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਵ੍ਯਾਪਕ ਹੋ ਗਿਆ—ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲੇ; ਉਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ। ਇੰਦਰ ਵੀ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿਕ ਕੁਰੁਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।" ਬਾਦਰਾਯਣ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ, ਜੋ ਜਨਮ, ਕੁਲ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਮਾਨੀ ਬਣਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਵਤੀਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਗਏ।" ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਇਹ ਬਦਚਲਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਸਪੂਰਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਲਾਠੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ। ਪਰ ਇਹ ਮੰਦੇ, ਝਗੜਾਲੂ, ਮੂਰਖ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ? ਉਹ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵ੍ਰਿਖ ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲੈ ਆਇਆ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਤੋਂ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਅਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਤਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮੈਂ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਾਂ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਲਈ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਕਿੱਥੇ? ਹਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਭੁਗਤਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਜੁੱਤੀ ਹਾਂ ਤੇ ਕੁਰੁ ਤਾਜ ਹਨ। ਪਰ, ਜੋ ਧਨ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਣਗਲਤ ਤੇ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕੌਣ ਸਹਿ ਜਾਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਰੁਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!" ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਹਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਘਸੀਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨਾਲ਼ੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੰਭਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਤੇ ਭਟਕ ਗਏ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨ ਤੇ ਲਯ ਦੇ ਅਸਲੀ ਕਾਰਣ ਹੋ। ਮਾਹਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡਾ ਖੇਡ ਦਾ ਖਿਲੌਣਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਝਲਦੇ ਹੋ; ਤੇ ਜਦ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਅਦਵਿਤੀਯ ਤੇ ਅਸਮਾਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਰੁਆਂ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਅਹੰਕਾਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।