ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਣੀ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਤਮ-ਸੰਯਮਿਤ ਸ਼ਵਾਸ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਣ, ਸ਼ਾਲਾ, ਭੂਰੀ, ਯਜਨਕੇਤੂ ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਜੋ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਬਾਂਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਧਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਬਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸੰਬਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, 'ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!' ਚੀਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਕਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਬਾਣ ਚੜਾ ਕੇ, ਸੰਬਾ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤ, ਕੁਰੁਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜਾ ਕੇ, ਕਰਣ ਸਮੇਤ ਛੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਇਕ-ਸਮੇਂ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇਕ-ਇਕ ਨਾਲ ਰਥ-ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਰਾਂ ਨੂੰ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਰਥ-ਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ: ਚਾਰ ਬਾਣ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ, ਇਕ ਰਥ-ਸਵਾਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਬਾਣ ਉਸ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟ ਗਿਆ। ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਰਥ-ਹੀਣ ਕਰ ਕੇ, ਜਿੱਤਦਾਰ ਕੁਰੂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਤੇ ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਣੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ 'ਤੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਭੇਦ-ਨਾਸਕ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਗਜਹਵਯਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਾਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਖੇਰ-ਖਬਰ ਲੈਣ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ, ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਉਸ ਦੀ ਆਗਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਊ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰ ਨਿਵਾ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੇਰ-ਖਬਰ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਵਚਨ ਆਖੇ। "ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੋ, ਪਰ ਧਰਮਕ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਬਾਂਧਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਲਈ।" ਕੁਰੂ, ਉਤਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਭਰੇ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ-ਪੂਰਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। "ਵਾਹ! ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨਦਾ, ਪਰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ ਹੈ।" "ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੀ, ਜੁਆਨੀ ਨਾਲ, ਸੰਗਤ, ਸੇਜ, ਆਸਨ, ਭੋਜਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ, ਸਾਡੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ।" "ਉਹ ਪੰਖਾ, ਚੌਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰਾ, ਤਾਜ, ਸਿੰਹਾਸਨ, ਸੇਜ—all ਸਾਡੇ ਅਣਦੇਖੇ ਕਰਕੇ ਮੌਜ ਕਰਦੇ।" "ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸਮਾਨ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ, ਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ; ਉਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਲੇਖ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇੰਦਰ ਵੀ, ਕੁਰੂਆਂ—ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਦਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।" ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਦਰਾਯਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ, ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤਾ, ਧਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਵੀ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਅਸੰਸਕਾਰਵਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।" ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਕੁਟਿਲਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ। "ਇਹ ਵਿਕਾਰੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਯਮ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਲਾਠੀ।" "ਵਾਹ! ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਯਾਦਵਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ, ਵਿਵਾਦੀ, ਵਿਕਾਰੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਉਣ-ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ, ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਆਖਦੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ।" "ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ, ਭੋਜ, ਵਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਪਾਲ ਵੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ, ਨਹੀਂ?" "ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਰਾਜ-ਆਸਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਪ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹ ਰਾਜ-ਸਮਾਨ ਤੇ ਚੌਰ-ਚਤਰਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ?" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ-ਧੂੜ, ਸਭ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਦੇ ਤਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਮੈਂ—ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਅੰਸ਼; ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ—ਕਿੱਥੇ ਰਾਜ-ਆਸਨ?" "ਵਿਸ਼ਣੀ, ਕੁਰੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੌਜ ਕਰਦੇ, ਅਸੀਂ ਜੁੱਤੀ, ਤੇ ਕੁਰੂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ।" "ਵਾਹ! ਧਨ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬੇਸੁਧ ਤੇ ਕਠੋਰ, ਮਸਤ ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸਿੱਖਾ ਸਕਦਾ?" ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!" ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਂਗ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਹਲ ਦੇ ਨੁਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਫਾੜ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਉੱਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਲ-ਭਵਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਗੁੰਮ ਗਿਆ; ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਪਕੜ ਲਿਆ। ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕੌਰਵਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ, ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।