ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੌਰਵਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬਹੁਤ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਅਣਮਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਜਬਰ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।” ਫਿਰ ਉਹ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ, “ਇਸ ਗੁਸਤਾਖ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੋ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਉਪਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ।” ਕੌਰਵਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸੁਣ ਲੈਣ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਯਮਿਤ ਸਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਾਲਾ, ਭੂਰੀ, ਯਜਨਕੇਤੁ ਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵਡੇ-ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੰਬਾ—ਜੋ ਵੱਡਾ ਰਥੀ ਹੈ—ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਚੀਲਦੇ “ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!” ਅਤੇ ਕਰਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬਾ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਕਰਨਾ ਸਮੇਤ ਛੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਥ-ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਰਾਂ ਨੂੰ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਕੌਰਵਾਂ ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਰਥ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ: ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨਾਲ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸੰਬਾ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਰਾਮ—ਜੋ ਵਿਵਾਦ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਕੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਵ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਜਹਵਯਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਬਾਹਰੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਉਧਵ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਆਇਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਮ ਸੁਣਦਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਰਭੀਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੋ, ਪਰ ਧਰਮਵਾਨ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਜਿੱਤ ਕੇ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਕੌਰਵਾਂ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਕੌਰਵਾਂ ਆਖਦੇ, “ਵਾਹ! ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ—ਕਾਲ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ।” “ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਸਾਡੀਆਂ ਖਟੀਆਂ, ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।” “ਉਹ ਚਮਚਾ, ਪੰਖਾ, ਸਾਂਕ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ, ਤਾਜ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਖਟ, ਸਾਡੀ ਉਣ-ਦੇਖੀ ਨਾਲ ਉਪਭੋਗਦੇ ਹਨ।” “ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਣੇ, ਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ, ਸੱਪਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ; ਉਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਲੱਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” “ਇੰਦਰ ਵੀ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ।” ਬਾਦਰਾਯਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਸਭਿਆ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਯਮ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਲਾਠੀ।” “ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹ ਕੇ ਆਇਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਯਾਦਵ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਕੇ।” “ਇਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ, ਵਿਵਾਦੀ, ਦੁਸ਼ਟ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਮੇਰੀ ਉਣ-ਦੇਖੀ ਕਰਦੇ ਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਆਖਦੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।” “ਕੀ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਰੱਖਵਾਲੇ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ?” “ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ।” “ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ?” “ਜਿਸਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਲੋਕ-ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤਾਜ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ?” “ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉਪਭੋਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜੁੱਤੀ ਵਾਂਗ, ਕੌਰਵਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ ਵਾਂਗ।” “ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਧਨ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਕਠੋਰ ਹਨ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਵਾਂਗ?” ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਆਖਦਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!” ਆਪਣਾ ਹਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਹਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ।