ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੰਬਾ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਘਟਨਾ ਅਜਿਹੀ ਵਾਪਰੀ ਕਿ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਬੜਾ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਹੈ; ਸਾਡੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।" ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, "ਆਓ, ਇਸ ਘਮੰਡੀ ਨੂੰ ਬਾਂਧੀਏ; ਯਾਦਵ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਮੀਨ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, "ਜੇ ਯਾਦਵ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਉਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਏ ਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਨ, ਸ਼ਲ, ਭੂਰੀ, ਯਜਨਕੇਤੁ, ਤੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ, ਕੌਰਵ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸੰਬਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ, ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਅਕੇਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ, "ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!" ਪਰ ਸੰਬਾ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸੰਬਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਕਰਣ ਸਮੇਤ ਛੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਬਾ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਰਥਹੀਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕੌਰਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਪਰਤ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ। ਉਗਰਸੇਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਵਿਵਾਦ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਯਾਦਵ ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਚ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਗਜਾਹਵਯਾ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ ਤੇ ਉਧਵ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਖ਼ਬਰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਧਵ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਬਾਹਲਿਕ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਗਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛ ਲਈ, ਤਦ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਉਗਰਸੇਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਤੁਸੀਂ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਮੰਨੋ।" "ਤੁਸੀਂ, ਜਦ ਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਨੇਕ ਸੰਬਾ ਨੂੰ ਅਨਿਆਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੇ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਵਕਤ ਦੇ ਬੇਰੁਕਾਵੇ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਜ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ-ਸੌਂਦੇ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" "ਉਹ ਪੰਖਾ, ਚਾਮਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ, ਤਾਜ, ਸਿੰਘਾਸਨ, ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਬਿਸਤਰਾ—ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਅਣਦੇਖੇ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਉਹ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਹੋਰ ਬਸ! ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਦਰ ਮਿਲਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ; ਅੱਜ ਉਹੀ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹਨ, ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇੰਦਰ ਵੀ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਕੌਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।" ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਦਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਮੰਡ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕੜਵੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ।" ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੰਦਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਲਾਟੀ।" "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਯਾਦਵਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।" "ਇਹ ਮੰਦੇ, ਝਗੜਾਲੂ, ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।" "ਕੀ ਉਗਰਸੇਨ, ਜੋ ਭੋਜਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਪਾਲ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਯੋਗ ਹੈ?" "ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਵ੍ਰਿਖ ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਭੋਗਿਆ—ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ?" "ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸਿੱਧਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ?" "ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ-ਰਜ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਦੇ ਤਾਜ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਬਣੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਲਈ ਰਾਜ ਆਸਨ ਕਿੱਥੇ?" "ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਜਮੀਨ ਭੋਗੀ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੁੱਤੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦਾ ਤਾਜ।" "ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ 'ਚ, ਗਲਤ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਕੇ ਚੀਕ ਉਠੇ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!" ਆਪਣੇ ਹਲ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।